Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir og Björg Thorarensen.

2. Með beiðni 17. desember 2025 leitar B leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 20. nóvember sama ár í máli nr. 119/2025: A gegn B. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Ágreiningur aðila lýtur að kröfu um greiðslu fjármuna og kyrrsetningu þeirra sem rekja má til fasteignakaupa gagnaðila. Til þeirra kaupa hafði hún nýtt söluandvirði fasteignar að C í […] sem hún átti í sameign með leyfisbeiðanda en hann er faðir hennar.

4. Með héraðsdómi var fallist á kröfu leyfisbeiðanda þar sem hann ætti lögvarða kröfu á hendur gagnaðila vegna fyrrgreindra fjármuna. Með dómi Landsréttar var gagnaðili hins vegar sýknuð af kröfum leyfisbeiðanda þar sem ekki var fallist á að hún hefði í heimildarleysi og án vitundar leyfisbeiðanda ráðstafað fjármununum til kaupa á fasteign að D í […]. Aðrar málsástæður leyfisbeiðanda þóttu of seint fram komnar og raska grundvelli málsins, sbr. 5. mgr. 101. gr. og 2. mgr. 163. gr. laga nr. 91/1991. Ekki var því litið til þeirra við úrlausn málsins. Í dómi Landsréttar sagði nánar að leyfisbeiðandi hefði í héraði byggt á því gagnaðili hefði nýtt heimildarlaust fjármuni sem tilheyrðu leyfisbeiðanda og fengust við sölu fasteignarinnar að C til kaupa á fasteigninni að D. Fyrir Landsrétti mun leyfisbeiðandi hafa byggt á því að hann hefði ekki samþykkt ráðstöfun fjárins til fasteignakaupanna „á þann hátt að meðeigandi væri að fasteigninni“ og lagt áherslu á að réttur hans til fjármunanna væri óumdeildur.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur enda fjalli hann í engu um hvort gagnaðili sé réttmætur eigandi umþrættra fjármuna án þess að hafa fært fyrir því sönnur. Þótt gagnaðili hafi ekki nýtt þá í leyfisleysi breyti það engu um rétt hans til fjárins. Þá sé rökstuðningur Landsréttar efnislega rangur. Einungis sé leyst úr hluta málsástæðna en aðrar skildar eftir án úrlausnar. Krafa leyfisbeiðanda hafi frá upphafi verið endurgreiðslukrafa byggð á eignarrétti hans að fjármunum sem runnu inn í fasteignakaup. Fullyrðing um að ráðstöfunin hafi verið án vitundar eða samþykkis hans hafi í raun verið hluti af málsatvikalýsingu en ekki sú lagaregla sem krafan hvíldi á. Þá telur hann að aðleiðsla Landsréttar hefði frekar átt að leiða til þess að vísa ætti málinu frá héraðsdómi vegna óskýrs málatilbúnaðar en að láta aðila sitja uppi með augljóslega ranga efnisniðurstöðu máls. Leyfisbeiðandi byggir jafnframt á því að verulegur annmarki sé á rökstuðningi Landsréttar sem sé í andstöðu við fyrirmæli f-Iiðar 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991. Landsréttur hafi hvorki tekið efnislega afstöðu til sönnunarbyrði um hvort ráðstöfunin hafi verið gjöf né hvort gagnaðili hafi sýnt fram á að fjármunirnir hafi orðið hennar eign. Þá sé ekki vikið að þeim dómafordæmum sem héraðsdómur studdist við eða rökstutt hvers vegna þau eigi ekki við.

6. Að virtum gögnum málsins verður talið að á málsmeðferð Landsréttar kunni að vera þeir annmarkar að rétt sé að heimila áfrýjun málsins, sbr. 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því samþykkt.