Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Ólafur Börkur Þorvaldsson, Karl Axelsson og Skúli Magnússon.

2. Með beiðni 27. febrúar 2026 leitar Páll Enos leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála til að áfrýja dómi Landsréttar 5. sama mánaðar í máli nr. 25/2025: Páll Enos gegn Daníel Frey Atlasyni og Herði Kristbjörnssyni. Gagnaðilar leggjast gegn beiðninni.

3. Leyfisbeiðandi gerði kaupsamning við einkahlutafélag um kaup á fullfrágengnu einingahúsi sem byggt skyldi af erlendu fyrirtæki. Húsið var aldrei afhent. Leyfisbeiðandi höfðaði mál þetta á hendur gagnaðilum til heimtu skaðabóta og byggði á því að þeir hefðu, sem eigendur og stjórnendur einkahlutafélagsins, tekið við peningum frá honum þótt félagið hefði á þeim tíma verið ógjaldfært og þeim borið að óska eftir gjaldþrotaskiptum. Þá byggði hann á því að gagnaðilar hefðu beitt hann blekkingum og svikum með því að afhenda öðrum húsið eða selt það tvisvar og ráðstafað greiðslum frá leyfisbeiðanda þannig að hann naut ekki góðs af heldur gagnaðilar eða aðrir viðskiptamenn félagsins.

4. Héraðsdómur vísaði aðal- og varakröfum leyfisbeiðanda frá dómi en sýknaði gagnaðila að öðru leyti. Með dómi Landsréttar var ákvæði héraðsdóms um sýknu gagnaðila staðfest. Landsréttur féllst ekki á að einkahlutafélagið hefði verið ógjaldfært þegar það tók við greiðslum úr hendi leyfisbeiðanda. Þá var talið ósannað að gagnaðilar hefðu með saknæmri og ólögmætri háttsemi blekkt leyfisbeiðanda til samninga við félagið, afhent öðrum hús hans eða selt það tvisvar og ráðstafað greiðslum frá leyfisbeiðanda í þágu annarra en hans.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi, einkum um ráðstöfun stjórnenda einkahlutafélaga á fjármunum til hagsbóta fyrir tengda aðila sem og túlkun hugtaksins ógjaldfærni í skilningi 2. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Það hafi einnig verulega almenna þýðingu að fá skorið úr um hvar sönnunarbyrði liggi í málum af þessu tagi. Þá sé dómur Landsréttar bersýnilega rangur að efni að því er varðar mat á sönnunarbyrði um ógjaldfærni, ábyrgð stjórnarmanna einkahlutafélags og túlkun 51. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög í ljósi nýlegra fordæma Hæstaréttar.

6. Að virtum gögnum málsins verður hvorki litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.