Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir og Björg Thorarensen.

2. Með beiðni 1. desember 2025 leitar A leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 6. nóvember sama ár í máli nr. 488/2025: A gegn Barnavernd Reykjavíkur. Gagnaðili leggst ekki gegn beiðninni en telur engin sérstök rök hníga til þess að verða við henni önnur en eðli hagsmuna leyfisbeiðanda.

3. Ágreiningur aðila lýtur að kröfu gagnaðila um að leyfisbeiðandi verði svipt forsjá fjögurra dætra sinna, sbr. a- og d-lið 1. mgr. 29. gr. barnaverndarlaga nr. 80/2002.

4. Landsréttur staðfesti niðurstöðu héraðsdóms um að leyfisbeiðandi yrði svipt forsjá barnanna að viðbættum frekari röksemdum en að öðru leyti með vísan til forsendna dómsins. Í dómi Landsréttar var rakið efni greinargerða sálfræðings um stöðu tveggja […] dætra leyfisbeiðanda. Í þeim kom fram að þær byggju við alvarlegan, tilfinningalegan og félagslegan vanda sem rekja mætti til margháttaðrar vanrækslu, óstöðugleika og alvarlegra atvika í uppvexti þeirra allt frá frumbernsku. Einnig þótti ljóst af gögnum málsins að leyfisbeiðandi, sem væri ung að árum, væri að glíma við vanda vegna margvíslegra og alvarlegra áfalla og væri skammt á veg komin í bataferli sínu. Var hún því álitin vanhæf til að annast dætur sínar, vernda þær og takast á við flóknar þarfir þeirra og krefjandi áskoranir við uppeldið. Af sömu ástæðum var einnig talið að andlegri heilsu og þroska barnanna væri hætta búin í umsjón hennar.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að efni til, úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi auk þess sem það varði mikilsverða hagsmuni hennar. Leyfisbeiðandi telur að lagaskilyrðum forsjársviptingar hafi ekki verið fullnægt og hafnar því að hún glími við þann vanda sem Landsréttur vísi til. Auk þess hafnar hún því að vera komin skammt á veg í bataferli sínu. Þá hafi Landsréttur aðeins horft til aðstæðna hennar fyrstu árin eftir komuna til landsins en borið að líta til stöðu hennar þegar endanleg afstaða var tekin til forsjársviptingar. Jafnframt hafi ekki verið tekin afstaða til málsástæðna sem komu fram í greinargerð hennar til Landsréttar eða við aðalmeðferð þar fyrir rétti. Þannig sé ekkert fjallað um stöðu […] stúlknanna tveggja eða vilja þeirra í dómi réttarins. Þá hafi dómstólar og barnaverndaryfirvöld ekki gætt meðalhófs og vægari úrræði eftir barnaverndarlögum ekki verið fullreynd áður en gripið hafi verið til forsjársviptingar. Slík ráðstöfun sé verulegt inngrip í stjórnarskrárvarinn rétt leyfisbeiðanda og barna hennar til friðhelgi einkalífs og fjölskyldu. Ekki megi skerða þennan rétt foreldra að óþörfu og skilyrði fyrir beitingu úrræðisins séu ekki uppfyllt í málinu enda ekki fyrir hendi alvarlegur vandi á þeim tíma sem tekin var endanleg ákvörðun um hvort forsjársvipting skyldi staðfest. Mikilvægt sé að Hæstiréttur taki málið til meðferðar til að tryggja rétta og samræmda beitingu laga um barnavernd. Loks sé einsýnt að málið varði mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda þar sem deilt er um hvort svipta eigi hana forsjá allra fjögurra dætra sinna.

6. Að virtum gögnum málsins er hvorki unnt að líta svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að efni til, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.