Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Karl Axelsson og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

2. Með beiðni 3. mars 2026 leitar Valgarð Már Valgarðsson leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 5. febrúar sama ár í máli nr. 1025/2024: Valgarð Már Valgarðsson gegn íslenska ríkinu. Gagnaðili leggur í mat Hæstaréttar hvort fyrir hendi séu lagaskilyrði til að veita áfrýjunarleyfi.

3. Mál þetta varðar gildi ákvörðunar ríkisskattstjóra, sem staðfest var með úrskurði yfirskattanefndar, að telja leyfisbeiðanda með heimilisfesti og skattskyldu á Íslandi samkvæmt 1. tölulið 1. mgr. 1. gr. laga um tekjuskatt nr. 90/2003, á tímabilinu 24. maí 2012 til 25. ágúst sama ár. Ágreiningur aðila lýtur í aðalatriðum að því hvort hann hafi slitið skattalegri heimilisfesti sinni á Íslandi 24. maí 2012, þegar hann tilkynnti þjóðskrá um flutning lögheimilis síns til Bretlands, eða hvort miða beri við 25. ágúst sama ár þegar eiginkona hans og börn fluttu frá Íslandi samkvæmt skráningu í þjóðskrá.

4. Með dómi Landsréttar var héraðsdómur staðfestur um sýknu gagnaðila um að fyrrgreindur úrskurður yfirskattanefndar yrði felldur úr gildi. Landsréttur rakti að af dómaframkvæmd Hæstaréttar mætti ráða að ríkisskattstjóri væri við ákvörðun um heimilisfesti ekki bundinn af skráningu lögheimilis í þjóðskrá ef talið væri að aðili hefði haft fasta búsetu á öðrum stað en þar væri skráð. Einnig rakti Landsréttur atriði sem af dómum mætti ráða að hefðu þýðingu við ákvörðun um hvort maður hefði fasta búsetu hér á landi eða í erlendu ríki. Þá taldi Landsréttur að dómaframkvæmd benti til þess að það hvíldi á þeim sem borið hefði fulla og ótakmarkaða skattskyldu á Íslandi að færa fram gögn til stuðnings breyttri heimilisfesti. Taldi Landsréttur að framlögð vottorð breskra skattyfirvalda gæfu aðeins til kynna að leyfisbeiðandi hefði skráð aðsetur sitt í Bretlandi á tilgreindum tíma en að þau gætu ekki gefið tilefni til ályktana um skattalega heimilisfesti umfram nánar tilgreint efni þeirra. Þegar atvik máls væru metin heildstætt yrði ekki talið að leyfisbeiðandi hefði fellt niður heimilisfesti hér á landi með tilkynningu sinni til þjóðskrár 24. maí 2012.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að málið hafi verulegt almennt gildi einkum vegna þess að dómurinn hafi í för með sér réttaróvissu fyrir einstaklinga sem flytja erlendis án þess að fjölskylda hans flytji út á sama tíma. Sú réttaróvissa grundvallist á fjórum þáttum. Í fyrsta lagi sé dómurinn um atvik sem séu í aðalatriðum eins og í dómi Landsréttar 9. júní 2023 í máli nr. 182/2022 en þar hafi verið komist að annarri niðurstöðu. Í öðru lagi valdi dómurinn verulegri óvissu um sönnunargildi opinberra vottorða. Í þriðja lagi byggi dómurinn á öðrum málsástæðum en þeim sem lagðar voru að meginstefnu til grundvallar á stjórnsýslustigi og víki þannig frá skýrum fordæmum Hæstaréttar um hvernig dómstólar endurskoði niðurstöðu stjórnvalda. Í fjórða lagi leiði dómurinn almennt til réttaróvissu fyrir einstaklinga sem flytji erlendis án þess að fjölskylda þeirra flytji á sama tíma. Telur leyfisbeiðandi að niðurstaðan hafi einnig fordæmisgildi um inntak 2. mgr. 1. gr. laga nr. 90/2003, nánar tiltekið um lögmæti þess að stjórnvöld geri sérstakar kröfur til inntaks leigusamnings og aðstöðu leiguhúsnæðis umfram þær sem leiða megi af lögum nr. 80/2018 um lögheimili og aðsetur.

6. Að virtum gögnum málsins verður litið svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi um heimilisfesti og þar af leiðandi skattskyldu hér á landi þannig að fullnægt sé skilyrðum 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því samþykkt.