Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir og Björg Thorarensen.

2. Með beiðni 19. desember 2025 leitar Geðverndarfélag Íslands leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 2. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sbr. 6. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga nr. 39/1978, til að kæra úrskurð Landsréttar 11. sama mánaðar í máli nr. 782/2025: Geðverndarfélag Íslands gegn SÍBS. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Ágreiningur aðila á rætur að rekja til samnings þeirra 26. september 1967 þar sem gagnaðili heimilaði leyfisbeiðanda að byggja smáhýsi að Neðribraut 1, 3 og 5 í landi Reykjalundar. Byggingarleyfið var þinglýst sem eignarheimild leyfisbeiðanda yfir mannvirkjunum þar til sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu varð þess áskynja að eigendaskráning fasteignanna væri röng. Mál þetta lýtur að ákvörðun þinglýsingarstjóra um að leiðrétta þinglýsingabók vegna umræddra mannvirkja. Leyfisbeiðanda var tilkynnt um ákvörðunina með bréfi sýslumanns þar sem fram kom að við stofnun umræddra fasteigna hefði misfarist að flytja þinglýstar eignarheimildir inn á eignirnar og að gagnaðili væri réttur þinglýstur eigandi.

4. Leyfisbeiðandi bar ákvörðun sýslumanns undir héraðsdóm á grundvelli 1. mgr. 3. gr. þinglýsingalaga og krafðist ógildingar hennar. Héraðsdómur hafnaði kröfu leyfisbeiðanda með vísan til þess að á grundvelli fyrrgreinds ákvæðis laganna yrði einungis leyst úr því hvort þinglýsing hefði, eins og mál lá fyrir þinglýsingarstjóra, verið rétt eða ekki. Ekki yrði litið til efnisatriða að baki þinglýstu skjali. Var fallist á að sýslumanni hefði borið að leiðrétta fasteignabókina og færa inn réttar upplýsingar þegar hann varð þess áskynja að byggingarleyfið hefði verið skráð sem grundvöllur eignarheimildar fyrir þinglýsingu leyfisbeiðanda og að láðst hefði að skrá viðeigandi eignarheimildir gagnaðila inn á mannvirkin. Vísað var til þess að byggingarleyfi stofnaði ekki sjálfstæðan eignarrétt og geti því ekki verið grundvöllur eignarheimildar og leyfisbeiðandi hefði ekki framvísað frumskjali eða frumheimild sem staðfesti formlega eignarheimild hans yfir mannvirkjunum. Landsréttur staðfesti úrskurð héraðsdóms með vísan til forsendna hans.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að kæruefnið hafi grundvallarþýðingu fyrir meðferð málsins þar sem miklar deilur hafi verið um eignarrétt umræddra mannvirkja. Þinglýst eignarheimild hafi grundvallarþýðingu fyrir hann enda hafi hann verið skráður þinglýstur eigandi mannvirkjanna í 56 ár. Þá varði málið mikilsverða almannahagsmuni og byggir leyfisbeiðandi á því að niðurstaða Hæstaréttar geti haft fordæmisgildi fyrir önnur mál af sama toga. Loks sé úrskurður Landsréttar bersýnilega rangur að formi.

6. Að virtum gögnum málsins verður ekki talið að úrlausn um kæruefnið varði mikilsverða almannahagsmuni, geti haft fordæmisgildi eða grundvallarþýðingu fyrir meðferð málsins þannig að fullnægt sé skilyrðum 2. málsliðar 3. mgr. 167. gr. laga nr. 91/1991. Þá eru ekki efni til að beita heimild 3. málsliðar sömu málsgreinar á grundvelli þess að úrskurður Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni. Beiðni um kæruleyfi er því hafnað.