Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Sigurður Tómas Magnússon, Karl Axelsson og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

2. Með beiðni 13. mars 2026 leita Georg Helgi Magnússon og Sigurður Gunnar Magnússon leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 19. febrúar 2026 í máli nr. 1019/2024: Óli Knöttur Ásgeirsson, Ásgeir Sæmundsson, Guðmundur Elías Sæmundsson, Arna Björk Sæmundsdóttir, Guðbrandur Guðmundsson, Sigurrós Erlingsdóttir, Þröstur Guðmundsson, Sigríður Ólafsdóttir, Svanur Ingvason, Gerður Salóme Ólafsdóttir, Áslaug Helga Ólafsdóttir, Arndís Erla Ólafsdóttir, Eyjólfur Jónas Ólafsson, Lilja Björk Ólafsdóttir, Ólöf Ólafsdóttir, Bragi Hilmarsson, Arnar Hilmarsson, Guðjón Hilmarsson, Helga Hilmarsdóttir, Arndís Hilmarsdóttir, Smári Hjaltason, Kristín Guðrún Ólafsdóttir, Sævar Hjaltason, Viðar Þór Ólafsson, Erna Kristín Hjaltadóttir, Bára Hjaltadóttir, Guðmundur Sigurðsson, Arndís Jósefsdóttir, Ólafur Guðmundur Jósefsson, Arnór Guðbrandur Jósefsson, Reynir Jósefsson og Ólöf Heiða Hilmarsdóttir gegn Georg Helga Magnússyni og Sigurði Gunnari Magnússyni. Gagnaðilar leggjast gegn beiðninni.

3. Ágreiningur aðila lýtur að umfangi veiðiréttar leyfisbeiðenda í Haukadalsá fyrir landi jarðarinnar Lækjarskógar, sem þeir eiga hvor um sig 28,58% eignarhlut að í óskiptri sameign með gagnaðilum. Árið 1960 seldi afi leyfisbeiðanda hálfa jörðina til föður þeirra. Var tekið fram í afsali að veiðiréttindi væru undanskilin kaupunum. Byggja leyfisbeiðendur á því að ákvæði afsalsins um aðskilnað veiðiréttarins frá helmingseignarhlut jarðarinnar hafi verið ólögmætt þar sem það hafi farið í bága við þágildandi 4. gr. laga nr. 53/1957 um lax- og silungsveiði, sbr. nú 8. gr. laga nr. 61/2006 með sama heiti, svo og aðskilnaðarbann þágildandi 4. og 5. mgr. 2. gr. laga nr. 53/1957, sbr. nú 9. gr. laga nr. 61/2006. Krefjast þeir viðurkenningar á því að umfang veiðiréttar þeirra í Haukadalsá fyrir landi jarðarinnar teljist samsvara eignarhlutdeild þeirra í jörðinni. Til þessa hafi þeir hins vegar aðeins fengið greiddan arð miðað við tilgreiningu á skráðum eignarhlut þeirra í lax- og silungsveiðiréttindum jarðarinnar samkvæmt fasteignaskrá. Sú skráning tekur mið af því að í afsali á 50% eignarhlut í jörðinni til föður leyfisbeiðenda árið 1960 var veiðiréttur undanskilinn kaupunum.

4. Með héraðsdómi var fallist á með leyfisbeiðendum að sá hluti afsalsins sem miðaði við að eignarhlut föður leyfisbeiðenda fylgdi enginn veiðiréttur væri í andstöðu við lög. Væri sá þáttur afsalsins því að vettugi virðandi. Varð það niðurstaða dómsins að umfang veiðiréttar hvors þeirra um sig fyrir landi jarðarinnar í Haukadalsá væri hið sama og eignarhlutdeild þeirra í jörðinni. Landsréttur komst að öndverðri niðurstöðu. Kom fram í dóminum að við gerð afsalsins árið 1960 hafi orðið til óskipt sameign afa leyfisbeiðenda og föður þeirra. Hafi þeir farið með öll eignarráð sameignarinnar í sameiningu. Þar sem veiðirétturinn hafi verið undanskilinn við kaupin árið 1960 yrði að líta svo á að sameigendum hafi verið heimilt að ráðstafa veiðiréttinum með innbyrðis hlutfallsskiptingu réttindanna sem þeir áttu í óskiptri sameign. Ekki væri um það að ræða að veiðirétturinn hefði verið skilinn frá landareign og því ekki uppi sú aðstaða sem aðskilnaðarbann þáverandi laga nr. 53/1957 stóð í vegi fyrir. Þá hefðu ákvæði 1. mgr. 4. gr. laga nr. 53/1957 um að sameigendum landareignar eða veiðiréttar í óskiptri sameign væri öllum veiði jafnheimil, ekki leitt til annarrar niðurstöðu, enda fæli afsalið í sér lögmætt samkomulag eigenda jarðarinnar um að ráðstafa þeim réttindum með öðrum hætti sín á milli.

5. Leyfisbeiðendur byggja á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi um inntak aðskilnaðarbanns veiðiréttar frá landi. Ekki hafi áður reynt á sambærilegt álitaefni fyrir dómi. Sé litið svo á að ákvæðið í afsalinu frá árinu 1960 um að veiðiréttur sé undanskilinn hafi verið gilt að lögum, líkt og lagt sé til grundvallar í dómi Landsréttar, hafi það í för með sér að unnt verði að sneiða hjá aðskilnaðarbanni með því að láta allan veiðirétt fylgja litlum hluta sameignar. Slík niðurstaða fari gegn markmiðum laganna. Byggja leyfisbeiðendur á því að niðurstaða Landsréttar sé bersýnilega röng og úrslit málsins varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni þeirra.

6. Að virtum gögnum málsins verður litið svo á að dómur í því kunni að hafa verulegt almennt gildi meðal annars um aðskilnaðarbann veiðiréttar frá landi þannig að fullnægt sé skilyrðum 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því samþykkt.