Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Ása Ólafsdóttir og Björg Thorarensen.

2. Með beiðni 3. desember 2025 leitar Isavia ANS ehf. leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 6. nóvember sama ár í máli nr. 866/2024: A gegn Isavia ANS ehf. Gagnaðili leggst gegn beiðninni.

3. Málið lýtur að því hvort gagnaðila hafi verið mismunað með ólögmætum hætti vegna aldurs við starfslok hjá leyfisbeiðanda. Atvik voru þau að tæpum tveimur mánuðum áður en gagnaðili náði 67 ára aldri tóku gildi reglur hjá þeirri samstæðu sem leyfisbeiðandi tilheyrir þar sem starfslokaaldur starfsmanna félagsins var lækkaður úr 70 árum í 67 ár. Gagnaðili lét af störfum hjá leyfisbeiðanda rúmum sex mánuðum eftir að starfslokaaldri var náð. Í kjölfarið höfðaði gagnaðili mál þetta og krafðist þess að leyfisbeiðanda yrði gert að greiða honum nánar tilgreinda fjárhæð en til vara að viðurkennd yrði skaðabótaskylda hans vegna fjártjóns sem leitt hefði af ólögmætri uppsögn hans á ráðningarsamningi aðila.

4. Héraðsdómur taldi gagnaðila ekki hafa fært sönnur á að staðið hefði verið að starfslokum hans með ólögmætum hætti og hafnaði að ákvörðun leyfisbeiðanda um þau hefði bakað honum skaðabótaábyrgð. Var hann því sýknaður af kröfum gagnaðila. Landsréttur komst hins vegar að þeirri niðurstöðu að ekki hefði verið sýnt fram á að ákvörðun um starfslok gagnaðila vegna aldurs hefði verið réttlætanleg á grundvelli 12. gr. laga nr. 86/2018 um jafna meðferð á vinnumarkaði og starfslokin því í andstöðu við ákvæði laganna. Var því talið að leyfisbeiðandi bæri skaðabótaábyrgð gagnvart gagnaðila og honum gert að greiða nánar tilgreinda fjárhæð.

5. Leyfisbeiðandi byggir á því að niðurstaða Landsréttar sé bersýnilega röng að formi og efni. Landsréttur hafi enga afstöðu tekið til aðalmálsástæðu hans um að aðilar hafi samið um starfslok gagnaðila í ráðningarsamningi. Sú málsástæða hafi verið byggð á grundvallarreglu samningaréttar um að samninga skuli halda. Landsréttur hafi jafnframt virt að vettugi skýr fyrirmæli 2. mgr. 75. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944 um rétt til að semja um starfskjör og þá grundvallarreglu sem gildi á vinnumarkaði um samningsfrelsi. Þá sé túlkun og skilningur Landsréttar á dómum Evrópudómstólsins rangur. Ótvírætt sé að til grundvallar breytingu á starfslokareglum leyfisbeiðanda hafi legið málefnaleg rök og starfslok gagnaðila helgast af lögmætu markmiði samkvæmt 12. gr. laga nr. 86/2018. Úrslit málsins hafi auk þess verulegt almennt gildi um réttarstöðu allra starfsmanna hjá leyfisbeiðanda og yfirgnæfandi hluta íslenskra launþega á almennum vinnumarkaði. Loks varði úrslit málsins sérstaklega mikilvæga hagsmuni leyfisbeiðanda og annarra fyrirtækja sem starfi innan sömu samstæðu.

6. Að virtum gögnum málsins verður litið svo á að dómur í því kunni að hafa verulegt almennt gildi um þau atriði sem leyfisbeiðandi byggir á þannig að fullnægt sé skilyrðum 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því samþykkt.