Ákvörðun Hæstaréttar

1. Samkvæmt 4. mgr. 16. gr. laga nr. 50/2016 um dómstóla standa að ákvörðun þessari hæstaréttardómararnir Benedikt Bogason, Karl Axelsson og Ólafur Börkur Þorvaldsson.

2. Með beiðni 14. janúar 2026 leita A, B, C og D leyfis Hæstaréttar, á grundvelli 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, til að áfrýja dómi Landsréttar 18. desember 2025 í máli nr. 847/2024: A, B, C og D gegn E, F og G og gagnsök. Gagnaðilar leggjast gegn beiðninni.

3. Gagnaðilar höfðuðu mál á hendur leyfisbeiðendum til heimtu nánar tiltekinna fjárkrafna á grundvelli 3. mgr. 95. gr., sbr. 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 um skipti á dánarbúum o.fl. Byggðu þau á því að við einkaskipti á dánarbúi föður leyfisbeiðenda, sem við andlát hafi setið í óskiptu búi móður þeirra, hafi verið framhjá þeim gengið. Ættu þau því kröfu á hendur leyfisbeiðendum um endurgreiðslu fyrir sitt leyti.

4. Með héraðsdómi var fallist á kröfur gagnaðila og leyfisbeiðendum gert að greiða þeim hverju fyrir sig nánar tiltekna fjárhæð. Vísaði héraðsdómur til þess að faðir leyfisbeiðenda og móðir gagnaðila hefðu gert með sér kaupmála árið 1987 og við andlát móður gagnaðila árið 1997 hafi séreignum hennar verið skipt. Búshlutinn stæði enn inni í óskiptu dánarbúi og gagnaðilar ættu því ógreiddan móðurarf. Við andlát föður leyfisbeiðenda árið 2018 hefðu leyfisbeiðendur verið tilgreind sem einu erfingjar hans. Ekki hefði komið fram að hann sæti í óskiptu búi móður gagnaðila. Hefði því verið gengið framhjá gagnaðilum við einkaskiptin. Leyfisbeiðendum var gert að greiða gagnaðilum nánar tiltekna fjárhæð til samræmis við arfshluti. Landsréttur staðfesti dóm héraðsdóms.

5. Leyfisbeiðendur byggja á því að úrslit málsins hafi verulegt almennt gildi þar sem í því reyni á ákvæði 2. mgr. 84. gr. laga nr. 20/1991 og hvernig fara skuli með uppgjör þegar erfingi telur að gengið hafi verið framhjá sér við skipti á dánarbúi. Ákvæðið hafi ekki oft komið til kasta dómstóla og því sé afar brýnt að fá fordæmi Hæstaréttar um beitingu og túlkun þess. Þá byggja leyfisbeiðendur á því að niðurstaða Landsréttar sé efnislega röng. Landsréttur hafi meðal annars ekki gert nægar kröfur til gagnaðila um sönnun tjóns sitt og þess utan litið framhjá orðalagi kaupmála sem faðir leyfisbeiðenda og móðir gagnaðila gerðu með sér. Þá skorti á fullnægjandi rökstuðning. Loks varði málsefnið sérstaklega mikilvæga hagsmuni þeirra.

6. Að virtum gögnum málsins er hvorki unnt að líta svo á að úrslit þess hafi verulegt almennt gildi né að það varði sérstaklega mikilvæga hagsmuni í skilningi 1. mgr. 176. gr. laga nr. 91/1991. Þá verður ekki séð að dómur Landsréttar sé bersýnilega rangur að formi eða efni, sbr. 4. málslið sömu málsgreinar. Beiðni um áfrýjunarleyfi er því hafnað.