Print

Mál nr. 720/2016

Aurláki ehf. (Ólafur Eiríksson lögmaður)
gegn
þrotabúi Milestone ehf. og þrotabú Milestone ehf. (Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður), gegn Karli Emil Wernerssyni (Ólafur Eiríksson lögmaður), þrotabúi Steingríms Wernerssonar (Helgi Birgisson lögmaður) og og Friðriki Arnari Bjarnasyni (Heiðar Örn Stefánsson lögmaður)
og gagnsök
Lykilorð
  • Gjaldþrotaskipti
  • Riftun
  • Framsal kröfu
  • Réttaráhrif dóms
  • Auðgun
Reifun
Þb. M ehf. höfðaði mál aðallega á hendur A ehf. en til vara gegn K, S og F og krafðist þess aðallega að A ehf. en til vara K, S og F yrði gert að greiða sér 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum. Var krafa þb. M gegn A ehf. reist á því að hún hefði myndast við kaup A ehf. á hlutabréfum í L&H hf. af L&H ehf. Hafði L&H ehf. framselt kröfu sína um söluverð bréfanna til M ehf. og síðar hafði M ehf. framselt kröfuna til L Ltd. Þb. M ehf. vísaði til þess að með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. febrúar 2012 hefði framsali M ehf. á kröfunni til L Ltd. verið rift og væri því þb. M ehf. réttur aðili að kröfunni. A ehf. bar því meðal annars við að krafan hefði liðið undir lok með samkomulagi um niðurfellingu kröfu L Ltd. á hendur A ehf. Í dómi Hæstaréttar kom fram að samkomulag um eftirgjöf kröfunnar hefði hvorki verið bindandi gagnvart þb. M ehf. né hefði A ehf., sem var grandsamur um riftun framsalsins, losnað á þennan hátt undan skuldbindingu sinni. Þá var í dómi Hæstaréttar vísað í dóm réttarins frá 2. júní 2016 í máli nr. 479/2015 þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að með því að fá fyrrnefndan héraðsdóm birtan fyrir L Ltd. og lýsa því jafnframt yfir að felld væri niður skuld félagsins samkvæmt viðskiptareikningi hefði þb. M ehf. fullnægt skilyrðum þess dóms og hefði hann því að svo búnu farið með umrædd kröfuréttindi. Samkvæmt því var talið að þb. M ehf. væri réttur aðili til að sækja mál til efnda á þessum kröfuréttindum sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Þá bar A ehf. fyrir sig að yrði dómkrafa þb. M ehf. á hendur sér tekin til greina myndi þrotabúinu hlotnast óréttmæt auðgun, þar sem honum hefði ekki verið gert að standa L Ltd. aftur skil á endurgjaldi sem hann hefði notið úr hendi þess félags fyrir framsal kröfunnar á A ehf. Var talið að það væri ekki á færi A ehf. að leitast við að rétta hlut L Ltd. vegna afleiðinga fyrrnefnds héraðsdóms enda hefði félaginu verið í lófa lagið að gæta hagsmuna sinna af því tilefni eftir reglum 2. málsl. 143.gr., sbr. 6. tölul. 118. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl. Var krafa þb. M ehf. gegn A ehf. því tekin greina.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Þorgeir Örlygsson, Karl Axelsson og Markús Sigurbjörnsson.

Áfrýjandinn Aurláki ehf. skaut málinu til Hæstaréttar 20. október 2016. Hann krefst sýknu af kröfu áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. og málskostnaðar úr hendi hans í héraði og fyrir Hæstarétti.

Áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. skaut málinu til Hæstaréttar 23. nóvember 2016. Hann krefst þess aðallega að hinn áfrýjaði dómur verði staðfestur og áfrýjandanum Aurláka ehf. gert að greiða sér málskostnað fyrir Hæstarétti, en málskostnaður milli sín og gagnáfrýjenda verði felldur niður. Til vara krefst hann þess að gagnáfrýjendum verði gert óskipt að greiða sér 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. mars 2012 til greiðsludags ásamt málskostnaði í héraði og fyrir Hæstarétti, en málskostnaður milli sín og áfrýjandans Aurláka ehf. verði þá felldur niður á báðum dómstigum.

Gagnáfrýjandinn Karl Emil Wernersson áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 18. janúar 2017. Hann krefst sýknu af kröfu áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. og málskostnaðar úr hendi hans í héraði og fyrir Hæstarétti.

Steingrímur Wernersson áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 18. janúar 2017, en bú hans var tekið til gjaldþrotaskipta 1. nóvember sama ár. Hefur þrotabúið tekið við aðild að málinu og krefst þess aðallega að „varasökinni verði vísað heim í hérað til munnlegrar meðferðar og dómsálagningar“, en til vara að það verði sýknað af kröfu áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. Þá krefst gagnáfrýjandinn málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti úr hendi þess áfrýjanda.

Gagnáfrýjandinn Friðrik Arnar Bjarnason áfrýjaði héraðsdómi fyrir sitt leyti 18. janúar 2017. Hann krefst aðallega sýknu af kröfu áfrýjandans þrotabús Milestone ehf., en til vara að fjárhæð hennar verði lækkuð. Þá krefst hann þess að þeim áfrýjanda verði gert að greiða sér málskostnað í héraði og fyrir Hæstarétti.

I

1

Milestone ehf. mun hafa verið stofnað á árinu 1988 sem hlutafélag og borið þá annað heiti, sem breytt var í þetta horf 2004 þegar hluthafar munu hafa verið gagnáfrýjandinn Karl, bróðir hans Steingrímur Wernersson og systir þeirra. Samkvæmt ársreikningi fyrir samstæðu Milestone ehf. vegna ársins 2007, sem gerður var 14. febrúar 2008, voru hluthafar í félaginu þá orðnir Leiftri Ltd. með 44,6% hlut, gagnáfrýjandinn Karl með 28,2% og Steingrímur með 22,2%, en ekki var þar getið um eignarhald að félaginu að öðru leyti. Þeir tveir síðastnefndu sátu þá í stjórn Milestone ehf., gagnáfrýjandinn Karl sem formaður, og var jafnframt nafngreindur maður í starfi forstjóra. Undir samstæðuna heyrðu ýmis dótturfélög í fullri eigu Milestone ehf., þar á meðal L&H eignarhaldsfélag ehf., sem mun þá hafa átt næstum öll hlutabréf í Lyfjum og heilsu hf. Samkvæmt ársreikningnum voru heildareignir samstæðunnar taldar að andvirði 391.627.000.000 krónur í árslok 2007 og eigið fé hennar 69.513.000.000 krónur.

Eins og nánar er rakið í dómi Hæstaréttar 28. apríl 2016 í máli nr. 74/2015 mun Leiftri Ltd. hafa verið skráð í fyrirtækjaskrá Bresku Jómfrúareyjanna 25. maí 2005 með hlutafé að nafnvirði 39.733 evrur og gagnáfrýjandinn Karl þá átt sæti í stjórn félagsins ásamt fjórum öðrum mönnum. Mun heimilisfesti Leiftra Ltd. hafa verið flutt frá upphaflegu aðsetri til Hollands í nóvember 2007 og hluthafar í félaginu þá verið gagnáfrýjandinn Karl með um 65% hlut og Steingrímur með um 35% hlut.

Af gögnum málsins verður ráðið að áfrýjandinn Aurláki ehf. hafi verið stofnaður í febrúar 2008 og upphaflega borið heitið GÓ1 ehf., en á hluthafafundi, sem gagnáfrýjandinn Karl hélt 31. mars 2008 ásamt Steingrími Wernerssyni, var heiti félagsins breytt og gagnáfrýjandinn kjörinn formaður stjórnar þess en Steingrímur stjórnarmaður. Samkvæmt fyrirliggjandi fundargerð var jafnframt samþykkt þar að áfrýjandinn Aurláki ehf. myndi kaupa allt hlutafé í Lyfjum og heilsu hf. að nafnverði 296.500.000 krónur. Yrði kaupverðið alls 3.442.000.000 krónur, en þar af yrðu greiddar 2.545.542.592 krónur með „yfirtöku skulda“, sem vísað var til yfirlits frá Glitni banka hf. um, og með „skammtímaláni að fjárhæð 896.457.408 ISK.“ Var nafngreindum forstjóra Milestone ehf. „veitt fullt og ótakmarkað umboð til þess að skrifa undir samninga og önnur nauðsynleg skjöl vegna kaupanna.“

2

Í málinu liggur fyrir samningur dagsettur 31. mars 2008 milli L&H eignarhaldsfélags ehf. og áfrýjandans Aurláka ehf. Samkvæmt samningnum seldi fyrrnefnda félagið áfrýjandanum hlutabréf að nafnverði 295.162.350 krónur í Lyfjum og heilsu hf. eða 99,9% alls hlutafjár í því félagi. Kaupverðið væri 3.441.622.800 krónur og yrði það greitt með tvennu móti. Annars vegar með því að kaupandinn tæki yfir skuldir að fjárhæð 2.545.542.592 krónur, en í samningnum var vísað um þær til yfirlits, sem teldist viðauki með samningnum. Í málinu liggur fyrir yfirlit, sem þar virðist hafa verið átt við. Í því voru talin upp fjórtán „langtímalán“ í erlendum gjaldmiðlum með tilgreindum númerum, samtals að fjárhæð 2.295.988.743,46 krónur með vöxtum, og í fimm liðum undir fyrirsögninni „PM“ skuldir með tilteknum númerum, ýmist í innlendum eða erlendum gjaldmiðli, alls 249.553.848,99 krónur með vöxtum, eða samanlagt 2.545.542.592,45 krónur. Á yfirliti þessu kemur ekki fram frá hverjum það stafaði, við hvern þessar skuldir hafi verið eða hver hafi borið þær, en efst á því stendur „L&H eignarhaldsfélag ehf. (kt. 681103-2440)“. Hins vegar átti eftir samningnum að greiða 896.457.408 krónur af kaupverðinu á þann hátt að sú fjárhæð skyldi vera „viðskiptaskuld milli kaupanda og seljanda og greiðast við fyrsta hentugleika.“ Var því bætt við að vextir ættu að „reiknast í samræmi við lánasamning sem gerður verður.“ Einnig var tekið fram í samningnum að hinir seldu hlutir væru „veðbanda- og kvaðalausir.“ Af hálfu seljandans var samningurinn undirritaður af forstjóra Milestone ehf., en af öðrum starfsmanni þess félags fyrir hönd kaupandans „skv. umboði“.

Þá liggur fyrir í málinu annar samningur dagsettur 31. mars 2008 milli Milestone ehf., sem var nefndur kaupandi, og Moderna ehf., sem var sagður seljandi, en kennitala þess félags, sem tilgreint var í samningnum, var það sama og L&H eignarhaldsfélag ehf. bar samkvæmt áðursögðu. Í samningnum sagði að seljandinn ætti kröfu á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 krónur og væri hún seld með samningnum fyrir sömu upphæð. Væri kaupverðið greitt annars vegar með kröfu kaupandans á hendur seljandanum og hins vegar með því að seljandinn eignaðist kröfu á hendur kaupandanum að fjárhæð 189.998.648 krónur. Ofan við undirritanir á samningnum var heiti seljandans tilgreint sem „L&H eignarhaldsfélag ehf.“ Óumdeilt er í málinu að krafan á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf., sem framseld var á þennan hátt, hafi að stofni til verið sú, sem myndaðist með fyrstnefndum samningi og var að fjárhæð 896.457.408 krónur, en við hana bættust 73.646.506 krónur, sem hermt er í gögnum málsins að L&H eignarhaldsfélag ehf. hafi greitt fyrir áfrýjandann Aurláka ehf. af ótilgreindu tilefni.

Einn samningur enn, einnig dagsettur 31. mars 2008, liggur fyrir í málinu, en hann var milli Leiftra Ltd. sem kaupanda og Milestone ehf. sem seljanda. Í þessum samningi sagði að seljandinn ætti kröfu á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 krónur og væri hún seld kaupandanum fyrir þá upphæð. Væri kaupverðið greitt með kröfu kaupandans á hendur seljandanum, en eftir viðskiptin stæðu eftir af henni 36.725.306 krónur.

Samkvæmt útskrift af viðskiptareikningi Leiftra Ltd. úr bókhaldi Milestone ehf., sem tók til tímabilsins frá 11. ágúst 2006 til 31. desember 2008, stóð Milestone ehf. í skuld við Leiftra Ltd. að fjárhæð 462.977.430 krónur áður en færsla var gerð vegna viðskipta, sem síðastnefndi samningurinn tók til. Sú færsla var dagsett 31. mars 2008 með textanum „skuldajafnað“ og fjárhæðin 970.103.914 krónur tekin upp Leiftra Ltd. til skuldar, þannig að úr varð inneign Milestone ehf. hjá Leiftra Ltd., 507.126.484 krónur. Sú inneign leið undir lok og gott betur með því að Leiftra Ltd. voru með færslu dagsettri 1. september 2008 eignfærðar 924.000.000 krónur vegna arðs á árinu 2007, en henni var á hinn bóginn eytt með bakfærslu dagsettri 31. desember 2008. Um leið var Leiftra Ltd. færð ný fjárhæð, 220.836.000 krónur, til eignar vegna arðs á árinu 2007, en að þessu gerðu stóð Leiftri Ltd. í skuld við Milestone ehf. samkvæmt viðskiptareikningnum, sem nam 286.290.484 krónum. Í skýrslu, sem áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. aflaði 12. mars 2010 frá nafngreindu endurskoðunarfyrirtæki, var lýst nokkrum atvikum varðandi áðurnefnda færslu með dagsetningunni 31. mars 2008 og dregin af þeim sú ályktun að það „virðist því sem viðskiptin með kröfuna á Aurláka ehf. hafi í raun átt sér stað í febrúar 2009, en hafi hinsvegar verið dagsett aftur í tímann og færð á dagsetninguna 31. mars 2008.“ Á þessu er ekki sérstaklega byggt í málinu.

3

Bú Milestone ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta 18. september 2009. Skiptastjóri í þrotabúinu beindi 12. júlí 2010 samhljóða bréfum annars vegar til gagnáfrýjandans Karls og hins vegar Steingríms Wernerssonar, í báðum tilvikum fyrir hönd Leiftra Ltd. Í bréfunum, sem send voru í ábyrgðarpósti, var vísað til kaupa Leiftra Ltd. á kröfu að fjárhæð 970.103.914 krónur af Milestone ehf. og staðhæft að síðarnefnda félagið hafi orðið ógjaldfært rúmlega hálfu ári fyrir dagsetningu þeirra kaupa, en með þeim hafi Leiftri Ltd. fengið greidda kröfu á hendur Milestone ehf. að fjárhæð 462.977.430 krónur með skuldajöfnuði. Sú greiðsla hafi farið fram með óvenjulegum greiðslueyri og að auki verið á ótilhlýðilegan hátt til hagsbóta Leiftra Ltd. á kostnað annarra lánardrottna Milestone ehf. Af þeim sökum væri greiðslan riftanleg samkvæmt 134. og 141. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., en að auki hafi í þessu tilviki skort skilyrði til skuldajafnaðar og greiðsla að því leyti verið riftanleg, sbr. 100. og 136. gr. sömu laga. Með kaupunum hafi Milestone ehf. jafnframt veitt Leiftra Ltd. lán að fjárhæð 507.126.484 krónur, sem hafi verið óheimilt samkvæmt 79. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög, enda hafi lántakinn verið hluthafi í lánveitandanum. Samkvæmt því lagaákvæði bæri lántakanum að endurgreiða fjárhæð lánsins með dráttarvöxtum. Þá hafi skuld Leiftra Ltd. við Milestone ehf. verið lækkuð um 220.836.000 krónur 31. desember 2008 vegna arðs af hlutum fyrrnefnda félagsins í því síðarnefnda. Ekki hafi verið fyrir hendi skilyrði samkvæmt XII. kafla laga nr. 138/1994 til að greiða arð til hluthafa í Milestone ehf. þegar ákvörðun hafi verið tekin um það á aðalfundi í félaginu 14. febrúar 2008 og liti þrotabúið því á greiðsluna sem gjöf í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991. Með vísan til alls þessa var lýst yfir riftun á þessum ráðstöfunum og þess krafist að Leiftri Ltd. greiddi áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum. Af gögnum málsins verður ekki séð að þessum bréfum hafi verið svarað.

Með ábyrgðarbréfi til áfrýjandans Aurláka ehf. 15. október 2010 tilkynnti skiptastjóri í áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. að hann liti svo á að sú „ráðstöfun að losa Aurláka ehf. undan skuld félagsins við Milestone ehf.“ hafi í senn falið í sér gjöf og verið ótilhlýðileg í skilningi 131. og 141. gr. laga nr. 21/1991 og hafi henni „nú verið rift.“ Af þessum sökum var skorað á áfrýjandann Aurláka ehf. að greiða þrotabúinu 970.103.914 krónur, sbr. 142. gr. sömu laga. Þessu svaraði lögmaður áfrýjandans Aurláka ehf. með bréfi 26. sama mánaðar, þar sem fram kom að félaginu væri „fyrirmunað að skilja“ hvernig þrotabúið teldi félagið hafa auðgast með framsali kröfu Milestone ehf. til Leiftra Ltd., sem það hafi engan hlut átt að. Sagði einnig að krafan félli „í gjalddaga í desember 2010 og mun umbjóðandi okkar efna skuldbindingu sína samkvæmt kröfunni á gjalddaga hennar.“

4

Áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. höfðaði mál, sem þingfest var í héraði 13. janúar 2011, á hendur Leiftra Ltd., áfrýjandanum Aurláka ehf., gagnáfrýjandanum Karli og Steingrími Wernerssyni. Þar krafðist þrotabúið þess aðallega að rift yrði gjöf Milestone ehf. til Leiftra Ltd., sem hafi falist í afhendingu kröfu á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 krónur, svo og greiðslum Milestone ehf. til Leiftra Ltd. annars vegar 31. mars 2008 á 462.977.430 krónum og hins vegar 31. desember sama ár á 220.836.000 krónum. Einnig var þess krafist að „Leiftri ltd. skili stefnanda kröfu á hendur stefnda Aurláka ehf. að upphæð kr. 970.103.914,-, gegn því að stefnandi felli niður skuld á viðskiptareikningi stefnda Leiftra ltd. að fjárhæð kr. 286.290.484,-.“ Þá var þess krafist að áfrýjandinn Aurláki ehf., gagnáfrýjandinn Karl og Steingrímur Wernersson yrðu dæmdir óskipt til að greiða þrotabúinu 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum frá 13. febrúar 2011 til greiðsludags. Til vara gerði þrotabúið sömu dómkröfur og að framan greinir að því frátöldu að þar var ekki höfð uppi krafa um skil á kröfunni á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf., auk þess sem greiðslukröfu var þar ekki beint að þeim áfrýjanda, en í hans stað að Leiftra Ltd. Í úrskurði í því máli, sem var kveðinn upp í Héraðsdómi Reykjavíkur 7. febrúar 2012, var greint frá því að af hálfu Leiftra Ltd. hafi verið mætt við þingfestingu málsins, en þingsókn síðan fallið niður án þess að félagið tæki til varna. Aðrir stefndu í málinu hafi á hinn bóginn tekið til varna og krafist þess aðallega að því yrði vísað frá dómi. Með úrskurðinum var orðið við þeirri kröfu að því er varðaði aðra stefndu í málinu en Leiftra Ltd. Í dómi í því máli, sem var síðan kveðinn upp 10. febrúar 2012, voru allar aðalkröfur áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. á hendur Leiftra Ltd. teknar til greina ásamt því að félaginu var gert að greiða þrotabúinu 700.000 krónur í málskostnað.

Áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. lét birta framangreindan dóm ásamt enskri þýðingu fyrir Leiftra Ltd. 8. mars 2012 í Tortola á Bresku Jómfrúareyjunum. Í vottorði um birtinguna kom fram að dómurinn hafi verið birtur fyrir nafngreindum fyrirsvarsmanni Belmont Trust Ltd., sem væri skrásettur umboðsmaður Leiftra Ltd. Þá sendi skiptastjóri í áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. bréf til áfrýjandans Aurláka ehf. 11. apríl 2012, þar sem kynnt var að dómur hafi gengið 10. febrúar sama ár í máli þrotabúsins á hendur Leiftra Ltd. og var dómsorð hans tekið þar orðrétt upp. Sagði jafnframt í bréfinu að með dóminum hafi orðið „kröfuhafaskipti að skuld Aurláka ehf.“ að fjárhæð 970.103.914 krónur og bæri því að greiða hana þrotabúinu en ekki Leiftra Ltd. Var skorað á áfrýjandann Aurláka ehf. að verða við þeirri skyldu. Þessu svaraði lögmaður þess síðastnefnda með bréfi 27. apríl 2012, þar sem því var mótmælt að aðilaskipti hafi orðið að kröfunni með dóminum og þeirri skoðun lýst að þrotabúið yrði að leita fullnustugerðar til að koma þeim fram. Einnig var skírskotað til þess að kröfu á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. hafi verið vísað frá dómi með áðurnefndum úrskurði 7. febrúar 2012 og væri dómurinn því ekki bindandi gagnvart honum. Í niðurlagi bréfsins sagði síðan: „Allt að einu er sú krafa sem um ræðir ekki lengur til og umbjóðandi okkar því eðli máls samkvæmt ekki lengur skuldari hennar. Réttast er þó að Leiftri Ltd. upplýsi þrotabúið um það enda um að ræða lögskipti þrotabúsins og þess aðila. Verður ekki séð að nein slík skylda geti hvílt á umbjóðanda okkar.“ Í framhaldi af þessu ritaði skiptastjórinn bréf til Leiftra Ltd. 31. júlí 2012. Þar var vísað til dómsins frá 10. febrúar 2012 og tekið fram að í stefnu í því máli hafi verið lýst yfir að skuld Leiftra Ltd. við þrotabúið samkvæmt viðskiptareikningi, 286.290.484 krónur, yrði felld niður ef kröfur þess um riftun næðu fram að ganga. Því til samræmis hafi skuldin verið felld niður sama dag og dómurinn gekk og hafi því þrotabúið frá uppkvaðningu dómsins „verið réttur eigandi og framsalshafi framangreindrar kröfu á hendur Aurláka ehf. að fjárhæð kr. 970.103.914,-.“ Í niðurlagi bréfsins sagði eftirfarandi: „Þrotabú Milestone ehf. hefur þegar hafist handa við að innheimta kröfuna hjá Aurláka ehf. Hins vegar hefur Aurláki ehf. lýst því yfir að krafan sé ekki lengur til. Sé fullyrðing Aurláka ehf. rétt er óskað eftir því að Leiftri Ltd. upplýsi hvenær og hvernig skuld Aurláka ehf. var felld niður.“ Bréf þetta ásamt enskri þýðingu á því var birt 15. ágúst 2012 í Tortola fyrir þeim fyrirsvarsmanni Belmont Trust Ltd., sem áður var getið. Ekki verður séð af gögnum málsins að bréfinu hafi verið svarað.

II

1

Áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. höfðaði mál þetta 1. ágúst 2012 aðallega á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf., en til vara gagnáfrýjandanum Karli og Steingrími Wernerssyni. Krafðist þrotabúið þess aðallega að áfrýjandanum Aurláka ehf. yrði gert að greiða sér 970.103.914 krónur með dráttarvöxtum frá 10. mars 2012 til greiðsludags auk málskostnaðar, en til vara var sömu kröfu beint að gagnáfrýjandanum og Steingrími. Eins og greinir í hinum áfrýjaða dómi var krafa þrotabúsins gagnvart áfrýjandanum Aurláka ehf. reist á því í héraðsdómsstefnu að hún hafi myndast við kaup hans á hlutabréfum í Lyfjum og heilsu hf. og verið framseld Milestone ehf., en með dóminum 10. febrúar 2012 hafi verið rift framsali Milestone ehf. á kröfunni til Leiftra Ltd. og þannig aftur orðið aðilaskipti að kröfunni án þess að annað þyrfti að koma til. Væri þrotabúið þannig réttur aðili að kröfunni og lægi ekkert fyrir um að hún hefði verið greidd eða fallið niður á annan hátt. Varakrafa á hendur gagnáfrýjandanum Karli og Steingrími var á hinn bóginn reist á því að ef ráðstafanir þeirra 31. mars 2008 eða síðar hefðu leitt til þess að þrotabúinu væri ekki unnt að endurheimta verðmæti með aðalkröfu sinni bæru þeir af nánar tilgreindum ástæðum skaðabótaábyrgð á því gagnvart þrotabúinu.

2

Áfrýjandinn Aurláki ehf., gagnáfrýjandinn Karl og Steingrímur Wernersson tóku allir til varna í málinu. Í greinargerð, sem rituð var í einu lagi fyrir þá tvo fyrstnefndu og lögð var fram á dómþingi 22. nóvember 2012, kom meðal annars fram að skuldir áfrýjandans Aurláka ehf. og Lyfja og heilsu hf. hafi orðið slíkar eftir haustið 2008 að félögin hafi ekki að óbreyttu getað staðið undir þeim. Stærsti lánardrottinn þeirra hafi verið Íslandsbanki hf. og hafi lán hans til áfrýjandans verið í vanskilum frá því í janúar 2010, en til tryggingar lánunum hafi bankinn átt veð í hlutabréfum áfrýjandans í Lyfjum og heilsu hf., 98,45% alls hlutafjár í því félagi, sem hafi jafnframt verið eina eign áfrýjandans. Eftir langar viðræður hafi tekist samkomulag milli bankans, áfrýjandans og Lyfja og heilsu hf. 8. desember 2011 um fjárhagslega endurskipulagningu, sem hafi falið í sér að „gegn tilteknum greiðslum inn á lán þeirra yrðu útistandandi lán Íslandsbanka hf. lækkuð um tilteknar fjárhæðir“, en fyrir þessu hafi bankinn sett „umfangsmikil skilyrði“. Viðauki við samkomulagið hafi síðan verið gerður 23. sama mánaðar og þar komið fram að þau skilyrði hafi verið uppfyllt, en jafnframt að „það væri forsenda fjárhagslegrar endurskipulagningar Aurláka ehf. að aðrir óveðtryggðir kröfuhafar felldu niður kröfu sína á hendur félaginu.“ Samkvæmt verðmati á Lyfjum og heilsu hf. hafi hlutabréf í því félagi verið „mun minna virði en krafa Íslandsbanka hf.“ Með því að bankinn hafi notið veðréttar í hlutabréfunum „væri ljóst að krafa Leiftra Ltd. á stefnda Aurláka ehf. væri verðlaus.“ Hafi því verið kveðið svo á í viðaukanum að Leiftri Ltd. felldi að fullu niður kröfu sína á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. gegn því að eignast 2% hlutafjár í honum þegar eigið fé hans yrði orðið jákvætt, þó ekki síðar en 3. janúar 2018. Þá var þess og getið í greinargerðinni að gagnáfrýjandinn Friðrik hafi með kaupsamningi 19. desember 2011 keypt öll hlutabréf í Leiftra Ltd. og tekið við stöðu stjórnarformanns og framkvæmdastjóra félagsins, en gagnáfrýjandinn Karl hafi ekkert forræði haft yfir því þegar ákvörðun hafi verið tekin um að fella niður kröfu þess á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf.

Þess er að geta að ekki verður séð af fyrirliggjandi gögnum að nokkuð hafi verið minnst á þessi atvik í málinu, sem áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. þingfesti 13. janúar 2011 á hendur Leiftra Ltd., áfrýjandanum Aurláka ehf., gagnáfrýjandanum Karli og Steingrími Wernerssyni, en það var munnlega flutt í héraði 30. janúar 2012 um frávísunarkröfu þeirra þriggja síðastnefndu, sem tekin var til greina eins og áður sagði með úrskurði 7. febrúar sama ár.

3

Með framangreindri greinargerð áfrýjandans Aurláka ehf. og gagnáfrýjandans Karls í máli þessu var meðal annars lögð fram útskrift úr hlutaskrá fyrir Leiftra Ltd. frá 19. desember 2011, þar sem fram kom að gagnáfrýjandinn Friðrik ætti alla hluti í félaginu. Þá var lögð fram fundargerð frá hluthafafundi í félaginu 20. sama mánaðar, sem gagnáfrýjandinn hafi sótt einn, en þar var þess getið að fyrir hafi legið bréflegar beiðnir tveggja nafngreindra manna frá 24. desember 2009 um að þeir yrðu leystir frá stöðum framkvæmdastjóra í félaginu, svo og að gagnáfrýjandinn Friðrik hafi á fundinum verið tilnefndur í þeirra stað. Einnig var lögð fram fundargerð frá öðrum hluthafafundi 22. sama mánaðar, þar sem greint var frá samkomulagi, sem yrði undirritað næsta dag og fæli meðal annars í sér niðurfellingu á kröfu Leiftra Ltd. á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. Af þessum gögnum verður ekki ráðið að framangreindar breytingar á forræði yfir Leiftra Ltd. hafi verið tilkynntar til erlendrar fyrirtækjaskrár, en í gögnunum kom fram að heimilisfang félagsins væri á tilteknum stað í Tortola á Bresku Jómfrúareyjunum.

Með greinargerð áfrýjandans Aurláka ehf. og gagnáfrýjandans Karls var einnig lagt fram samkomulag dagsett 23. desember 2011 „um fjárhagslega endurskipulagningu Aurláka ehf.“ milli þess félags, Íslandsbanka hf., Leiftra Ltd. og AMK ehf., sem laut stjórn gagnáfrýjandans Karls. Þar var vísað til samkomulags frá 8. sama mánaðar milli bankans, áfrýjandans Aurláka ehf. og Lyfja og heilsu hf., sem hafi falið í sér að bankinn myndi lækka kröfur sínar á hendur áfrýjandanum í 1.200.000.000 krónur. Væru þessar kröfur tryggðar með veði í öllum hlutabréfum áfrýjandans í Lyfjum og heilsu hf., þau væru eina eign hans og samkvæmt „óháðu verðmati“ væru þau „mun minna virði en sem nemur hinni veðsettu kröfu Íslandsbanka.“ Ákveðið hafi verið að AMK ehf. keypti nýja hluti í áfrýjandanum Aurláka ehf. fyrir nafnverð þeirra, 400.000.000 krónur. Jafnframt hafi Leiftri Ltd. samþykkt að fella niður kröfu sína á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. gegn því að fá 2% hlut í félaginu þegar eigið fé þess yrði orðið jákvætt, en þó ekki síðar en 3. janúar 2018. Í tengslum við þetta var tekið fram að það hafi verið forsenda fjárhagslegrar endurskipulagningar á áfrýjandanum Aurláka ehf. að „aðrir óveðtryggðir kröfuhafar“ felldu niður kröfur sínar á hendur honum, en ljóst væri að krafa Leiftra Ltd. væri verðlaus sökum þess að eina eign áfrýjandans væri veðsett Íslandsbanka hf. „til tryggingar mun hærri kröfu“ en næmi andvirði þeirrar eignar.

Samkomulag frá 8. desember 2011, sem hér var vísað til, hefur ekki verið lagt fram í málinu. Þá er þess að geta að samkvæmt framlögðum upplýsingum úr hlutafélagaskrá frá 24. janúar 2013 var hlutafé í áfrýjandanum Aurláka ehf. á þeim tíma enn í upphaflegu horfi eða 500.000 krónur.

4

Í tilefni af framangreindum vörnum áfrýjandans Aurláka ehf. og gagnáfrýjandans Karls höfðaði áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. sakaukasök á hendur gagnáfrýjandanum Friðriki 25. janúar 2013 og krafðist þess að hann yrði dæmdur óskipt með gagnáfrýjandanum Karli og Steingrími Wernerssyni til að greiða áðurnefnda varakröfu í frumsök. Gagnáfrýjandinn Friðrik tók til varna með greinargerð, sem lögð var fram í héraði 19. mars 2013.

Að undangenginni aðalmeðferð í máli þessu í héraði var kveðinn upp dómur í því 20. apríl 2015 og var honum áfrýjað til Hæstaréttar 20. júlí sama ár. Sá dómur var ómerktur með dómi réttarins 2. júní 2016 í máli nr. 479/2015 og var málið þá tekið á ný til meðferðar í héraði, sem lauk með hinum áfrýjaða dómi 26. ágúst 2016.

III

Um riftun ráðstafana til endurheimtu verðmæta við gjaldþrotaskipti gilda sérstök ákvæði í XX. kafla laga nr. 21/1991, sem snúa einkum annars vegar að heimildum til að beita riftun til að hnekkja tilteknum tegundum ráðstafana og hins vegar að uppgjöri í kjölfar hennar. Að því leyti, sem þau ákvæði fela ekki annað í sér, verða almennar reglur kröfuréttar að gilda um riftun á grundvelli þeirra, þar á meðal um áhrif yfirlýsingar um hana. Samkvæmt þeim reglum er yfirlýsing um riftun ákvöð, sem bindur viðtakanda þegar hún hefur borist honum, og falla með henni niður frá þeim tíma réttaráhrif löggernings, sem riftun snýr að, með það að markmiði að hlutaðeigendur verði eins settir og ef hann hefði aldrei verið gerður. Gagnvart þessum áhrifum yfirlýsingar um riftun breytir engu að síðar kunni að þurfa að fylgja henni eftir með málsókn til að eyða ágreiningi um réttmæti hennar eða koma fram uppgjöri lögskipta. Ráðstafi sá, sem yfirlýsingunni er beint að, allt að einu í kjölfar hennar þeim hagsmunum, sem hann hafði á hendi á grundvelli rifts löggernings, ber hann áhættu af vanheimild sinni ef riftun verður ekki síðar hnekkt og binda þá slíkar ráðstafanir hvorki þann, sem rift hefur, né geta þær haft áhrif gagnvart þriðja manni, sem grandsamur er um riftun.

Eins og áður greinir sendi skiptastjóri í áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. tvö samhljóða bréf í ábyrgðarpósti 12. júlí 2010, sem stíluð voru á Leiftra Ltd., annars vegar til gagnáfrýjandans Karls og hins vegar til Steingríms Wernerssonar. Eftir gögnum málsins munu þeir tveir hafa átt á þessum tíma öll hlutabréf í Leiftra Ltd. Áfrýjandinn staðhæfði við munnlegan flutning málsins fyrir Hæstarétti að þessi bréf hafi komist til skila og var því ekki andmælt. Í bréfum þessum var sem fyrr segir lýst yfir riftun á ýmsum ráðstöfunum Milestone ehf. og verður að líta svo á að meðal þeirra hafi verið framsal kröfu félagsins á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. til Leiftra Ltd. Þessi riftun var jafnframt tilkynnt áfrýjandanum Aurláka ehf. með bréfi 15. október 2010. Hafi nokkur tvímæli getað leikið á því til hverra ráðstafana yfirlýsing áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. 12. júlí 2010 um riftun hafi náð voru þau öll tekin af með höfðun máls hans, sem þingfest var í héraði 13. janúar 2011. Þótt því dómsmáli hafi ekki lokið fyrr en annars vegar með úrskurði 7. febrúar 2012 og hins vegar dómi 10. sama mánaðar, þar sem látin var standa óröskuð riftun áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. á framsali kröfunnar, var Leiftri Ltd. samkvæmt framansögðu ekki bær að lögum til að ráðstafa þessari kröfu með áðurnefndu samkomulagi 23. desember 2011. Eftirgjöf kröfunnar, sem kveðið var á um í samkomulaginu, var því hvorki bindandi gagnvart áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. né losnaði áfrýjandinn Aurláki ehf., sem var grandsamur um riftun framsalsins, á þennan hátt undan skuldbindingu sinni. Verður því hafnað málsástæðum áfrýjandans Aurláka ehf., sem lúta að því að krafan hafi liðið undir lok með yfirlýsingu Leiftra Ltd. 23. desember 2011 um eftirgjöf hennar.

Í máli nr. 479/2015, sem lokið var með fyrrnefndum dómi Hæstaréttar 2. júní 2016, kröfðust áfrýjandinn Aurláki ehf., Steingrímur Wernersson og gagnáfrýjendurnir Karl og Friðrik þess aðallega að máli þessu yrði vísað frá héraðsdómi. Í dóminum tók rétturinn afstöðu til allra röksemda, sem krafa þessi var studd við, og var henni hafnað. Meðal þeirra röksemda var sú að í skilningi 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála hafi áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. höfðað hér mál um ætlaða skyldu, sem ekki væri enn orðin til. Þrotabúið hefði ekki fengið kröfuréttindi á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf. framseld, en í því efni dygðu ekki ein út af fyrir sig áðurgreind ákvæði í dómi Héraðsdóms Reykjavíkur 10. febrúar 2012 um skyldu Leiftra Ltd. til að skila þrotabúinu þessum réttindum. Í dómi Hæstaréttar var komist að þeirri niðurstöðu að með því að fá þann héraðsdóm birtan fyrir Leiftra Ltd. og lýsa því jafnframt yfir að felld væri niður skuld félagsins samkvæmt viðskiptareikningi að fjárhæð 286.290.484 krónur hafi áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. fullnægt skilyrðum þess dóms og hafi hann farið með þessi kröfuréttindi að svo búnu. Þá niðurstöðu verður að leggja hér til grundvallar og skortir því ekkert á að þrotabúið sé réttur aðili til að sækja mál til efnda á þeim kröfuréttindum, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991.

Áfrýjandinn Aurláki ehf. hefur meðal annars borið fyrir sig að verði dómkrafa áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. á hendur sér tekin til greina muni þeim síðarnefnda hlotnast á þann hátt óréttmæt auðgun, þar sem honum hafi ekki verið gert að standa Leiftra Ltd. aftur skil á endurgjaldi sem hann hafi notið úr hendi þess félags fyrir framsal kröfunnar á áfrýjandann Aurláka ehf. Í þessu sambandi hefur sá síðastnefndi jafnframt borið brigður á réttmæti niðurstöðu dóms Héraðsdóms Reykjavíkur 10. febrúar 2012. Um þetta verður að gæta að því að samkvæmt 1. mgr. 116. gr. laga nr. 91/1991 er sá dómur bindandi gagnvart Leiftra Ltd. um riftun á framsali kröfunnar og jafnframt samkvæmt áðursögðu um að áfrýjandinn þrotabú Milestone ehf. hafi þar með orðið réttur eigandi hennar, sbr. dóm Hæstaréttar í máli nr. 479/2015. Er þess einnig að geta að samkvæmt gögnum, sem lögð hafa verið fram hér fyrir dómi, hafnaði endurupptökunefnd með úrskurði 21. nóvember 2016 beiðni Leiftra Ltd. um endurupptöku málsins, sem dæmt var 10. febrúar 2012. Ekki er á færi áfrýjandans Aurláka ehf. að leitast í máli þessu við að rétta hlut Leiftra Ltd. vegna afleiðinga þess dóms, enda hefur því félagi verið í lófa lagið að gæta hagsmuna sinna af því tilefni eftir reglum 2. málsliðar 143. gr., sbr. 6. tölulið 118. gr. laga nr. 21/1991. Hugsanleg vangæsla Leiftra Ltd. á að neyta heimilda sinna eftir þeim reglum getur ekki orðið áfrýjandanum Aurláka ehf. hér til hagsbóta með framangreindri málsvörn, sem verður því hafnað.

Samkvæmt öllu framangreindu verður staðfest niðurstaða héraðsdóms um kröfu þrotabús Milestone ehf. á hendur áfrýjandanum Aurláka ehf., svo og um málskostnað milli þeirra. Af þeirri niðurstöðu leiðir að gagnáfrýjendur eru sýknir af kröfu þrotabúsins.

Áfrýjandanum Aurláka ehf. verður gert að greiða áfrýjandanum þrotabúi Milestone ehf. málskostnað fyrir Hæstarétti eins og í dómsorði greinir. Ákvæði héraðsdóms um málskostnað milli áfrýjandans þrotabús Milestone ehf. og gagnáfrýjenda er staðfest, en rétt er að málskostnaður milli þeirra falli niður fyrir Hæstarétti.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi Aurláki ehf. greiði áfrýjanda þrotabúi Milestone ehf. 2.000.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti, en að öðru leyti fellur málskostnaður niður hér fyrir dómi.

 

 

 

Dómur Héraðsdóms Reykjavíkur 26. ágúst 2016

Mál þetta var höfðað með birtingu stefnu 1. ágúst 2012 og sakaukastefnu 25. janúar 2013. Það var dómtekið 25. ágúst 2016.

Stefnandi gerir þær dómkröfur að aðalstefndi Aurláki ehf. greiði stefnanda 970.103.914 kr. auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 10. mars 2012 til greiðsludags. Þá krefst stefnandi málskostnaðar.

Stefnandi gerir þær endanlegu dómkröfur í varasök að varastefndu Karl Emil Wernersson, Steingrímur Wernersson og Friðrik Arnar Bjarnason greiði stefnanda óskipt 970.103.914 kr. auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. mars 2012 til greiðsludags. Þá er krafist málskostnaðar úr hendi varastefndu sameiginlega.

Aðalstefndi og varastefndi Karl Emil Wernersson krefjast sýknu af kröfum stefnanda. Þá krefjast þeir málskostnaðar.

Varastefndi Steingrímur Wernersson krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara að kröfur á hendur honum verði felldar niður eða lækkaðar verulega. Þá krefst hann málskostnaðar.

Varastefndi Friðrik Arnar Bjarnason krefst aðallega sýknu af kröfum stefnanda en til vara sýknu að svo stöddu. Til þrautavara krefst hann þess að kröfur á hendur honum verði lækkaðar. Þá krefst hann málskostnaðar.

I.

Málavextir

Málavextir eru þeir helstir að Milestone ehf., sem var í eigu varastefndu Karls Emils og Steingríms Wernerssona og Leiftra Ltd., félags á Tortola, bresku Jómfrúaeyjunum, var tekið til gjaldþrotaskipta með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur þann 18. september 2009. Frestdagur var 22. júní 2009.

Varastefndu Karl Emil og Steingrímur voru einnig eigendur aðalstefnda Aurláka ehf. og Leiftra Ltd. en báðir sátu í stjórn fyrrnefnds félags, og varastefndi Karl Emil í því síðarnefnda, allt til 19. desember 2011 en þá var allt hlutafé keypt af Friðriki Arnari Bjarnasyni af Leiftra Ltd. Var honum sakaukastefnt til varaaðildar undir rekstri málsins og teljast skilyrði 3. mgr. 19. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála uppfyllt.

Þann 31. mars 2008 áttu sér stað þrír gerningar. Sá fyrsti með kaupsamningi á milli aðalstefnda Aurláka ehf. og L&H eignarhaldsfélag ehf. þar sem aðalstefndi keypti alla hluti félagsins, samtals 99,9% í Lyfjum og heilsu hf. Í samningnum segir að kaupverðið sé 3.441.622.800 kr. og hinir seldu hlutir veðbanda- og kvaðalausir. Kaupverðið skyldi greitt annars vegar með yfirteknum skuldum að fjárhæð 2.545.542.592 kr. og hins vegar fært sem viðskiptaskuld milli kaupanda og seljanda að fjárhæð 896.457.408 kr. „og greiðast við fyrsta hentugleika“. Þá keypti aðalstefndi 0,01 % eignahlut Racon Holdings II. AB í félaginu. L&H eignarhaldsfélag ehf. og Racon Holdings II AB voru í eigu Milestone ehf. á þessum tíma.

Þá tók stefndi Aurláki ehf. einnig að sér greiðslu vegna lána til Glitnis banka hf. að upphæð 73.646.506 kr. Eftir þessi viðskipti átti L&H eignarhaldsfélag ehf. kröfu á hendur stefnda Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 kr.

Næsti gerningur fólst í kaupsamningi Milestone ehf. og Moderna ehf. (áður L&H með sömu kt.) þar sem félagið seldi Milestone ehf. viðskiptakröfu á hendur Aurláka ehf. upp á 970.103.914 kr. Milestone ehf. greiddi kröfuna að fullu annars vegar með niðurfellingu á viðskiptakröfu sem félagið átti á hendur Moderna ehf. að fjárhæð 780.105.266 kr. og hins vegar með því að stofna til viðskiptaskuldar við það félag að fjárhæð 189.998.648 kr.

Síðasti gerningurinn fólst í kaupsamningi Milestone ehf. og Leiftra Ltd. þar sem félagið keypti viðskiptakröfu Milestone ehf. á hendur stefnda Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 kr. Kaupverðið var greitt með niðurfellingu á viðskiptakröfu sem Leiftri Ltd. átti á hendur Milestone ehf. Segir í kaupsamningnum að eftir þessi viðskipti eigi Milestone ehf. viðskiptakröfu á hendur Leiftra Ltd. að fjárhæð 36.725.306 kr.

Með bréfi dagsettu 12. júlí 2010 til varastefndu Karls Emils og Steingríms, f.h. Leiftra Ltd. lýsti stefnandi yfir riftun á gjöf Milestone ehf. frá 31. mars 2008 og krafðist greiðslu 970.103.914 kr. Í bréfinu segir að Leiftri Ltd. hafi greitt kröfuna að hluta til með skuldajöfnun að upphæð 462.977.430 kr. en afgangur kaupverðsins hafi verið færður til skuldar á viðskiptareikningi Leiftra Ltd. að upphæð 507.126.484 kr. Sú krafa hafi svo lækkað þegar arðgreiðsla félagsins fyrir árið 2007, sem mun hafa numið 220.836.000 kr., var færð til lækkunar skuldinni. Samkvæmt þessu hafi skuld Leiftra Ltd. við Milestone ehf. vegna viðskiptanna verið 286.290.484 kr. við gjaldþrot félagsins. Í málinu er ekki ágreiningur um að ofangreindir gerningar hafi átt sér stað og eru fjárhæðir óumdeildar.

Þá var aðalstefnda sent bréf, dagsett 15. október 2010, þar sem lýst var yfir riftun ofangreindrar skuldajöfnunar og arðgreiðslu og krafist greiðslu 970.103.914 kr. Í bréfinu er því lýst að sú ráðstöfun að losa aðalstefnda undan skuld félagsins við stefnanda hafi falið í sér gjafagerning í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991. Bréfi þessu var svarað af hálfu lögmanns aðalstefnda þann 26. október 2010 og því hafnað að þrotabúið ætti kröfu á aðalstefna. Þá segir í bréfinu um greiðslu 970.103.914 kr.: „Umrædd krafa fellur í gjalddaga í desember 2010 og mun umbjóðandi okkar efna skuldbindingu sína samkvæmt kröfunni á gjalddaga hennar.“

Með stefnubirtingum dagana 9.-19. nóvember 2010 höfðaði stefnandi riftunarmál á hendur Aurláka ehf., Karli Emil og Steingrími Wernerssonum og Leiftra Ltd. Mál nr. E-121/2011 var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 13. janúar 2011 og féll dómur í málinu 10. febrúar 2012. Nánari grein er gerð fyrir þessum þætti í niðurstöðukafla.

Áður en ofangreindur dómur féll eða þann 19. desember 2011 seldu varastefndu Karl Emil og Steingrímur varastefnda Friðriki Arnari Bjarnasyni allt hlutafé sitt í Leiftra Ltd. Í kjölfarið, eða þann 23. desember 2012, var gert samkomulag um „fjárhagslega endurskipulagningu Aurláka ehf.“ en aðilar þess auk ofangreindra voru Leiftri Ltd., Íslandsbanki hf. og AMK ehf., en annar stjórnarmaður þess félags var varastefndi Karl Emil. Samkomulagið var viðauki við samkomulag á milli bankans, aðalstefnda og Lyfja og heilsu ehf. frá 8. desember 2011 vegna „mögulegrar fjárhagslegrar endurskipulagningar Auláka og Lyfja og heilsu“. Í samkomulaginu frá 23. desember 2011 kemur eftirfarandi fram í lið 1.2: „Í samkomulaginu felst að Íslandsbanki sem er helsti kröfuhafi Aurláka mun, að uppfylltum skilyrðum samkomulagsins, lækka kröfur sínar á hendur félaginu í 1200 milljónir kr. Kröfur bankans eru tryggðar með veði í öllum hlutum Aurláka í Lyfjum og heilsu. Hlutafjáreignin í Lyfjum og heilsu er eina eign Aurláka. Samkvæmt óháðu verðmati er eignahlutur Aurláka í Lyfjum og heilsu mun minna virði en sem nemur hinni veðsettu kröfu Íslandsbanka“. Þá segir í lið 2.2 í 2. kafla samkomulagsins um uppgjör: „Leiftri á einnig kröfu á hendur Aurláka. Þar sem eina eign félagsins er veðsett Íslandsbanka til tryggingar mun hærri kröfu en sem nemur verðmæti hennar er ljóst að krafa Leiftra er verðlaus. Er það forsenda fjárhagslegrar endurskipulagningar Aurláka að aðrir óverðtryggðir kröfuhafar felli niður kröfur sínar á hendur félaginu.“ Jafnframt segir í lið 2.3: „Í því ljósi samþykkir Leiftri með undirritun samkomulags þessa að fella kröfu sína niður að fullu með undirritun samkomulags þessa. Sem endurgjald fyrir niðurfellingu fær Leiftri 2% hlutafjár í félaginu þegar eigið fé félagsins er orðið jákvætt, þó í síðasta lagi þann 3. janúar 2018. Er heimilt að inna endurgjaldið af hendi hvort sem er með útgáfu nýrra hluta eða með framsali frá AMK.“ Eins og hér er lýst felldi Leiftri Ltd. niður kröfu sína á hendur aðalstefnda á grundvelli ofangreinds samkomulags en aðilar málsins deila m.a. um gildi þess.

Með bréfi til aðalstefnda dags. 11. apríl 2012, var þess krafist með vísan til ofangreinds dóms að félagið greiddi stefnanda 970.103.914 kr., auk dráttarvaxta. Því hafnaði aðalstefndi með bréfi dagsettu 27. apríl 2012. Í bréfinu kemur fram að félagið hafni greiðsluskyldu á þeim grunni að dómsorðið lúti að lögskiptum á milli stefnanda og aðalstefnda. Stefnandi verði að fullnusta kröfuna um skil viðskiptakröfu sinnar á hendur Leiftra Ltd., fyrr geti hann ekki öðlast kröfu á hendur aðalstefnda. Þá segir í bréfinu: „Allt að einu er sú krafa sem um ræðir ekki lengur til og umbjóðandi okkar því eðli máls samkvæmt ekki lengur skuldari hennar. Réttast er þó að Leiftri Ltd. upplýsi þrotabúið um það [...]

Með bréfi til Leiftra Ltd., dagsettu 31. júlí 2012, tilkynnti stefnandi félaginu um niðurfellingu viðskiptaskuldar og framsal kröfu á hendur aðalstefnda til stefnanda. Í bréfinu er vísað til þess að dómur í máli E-121/2011 hafi verið birtur Leiftra Ltd. með stefnuvotti þann 9. mars 2012 og hafi ofangreind viðskiptaskuld félagsins við stefnanda að fjárhæð 286.290.484 kr. verið felld niður samdægurs. Þá segir að frá og með uppkvaðningu hafi stefnandi verið réttur eigandi og framsalshafi á hendur aðalstefnda að fjárhæð 970.103.914 kr. Hafi búið þegar hafið innheimtuaðgerðir gagnvart honum. Óskað er eftir því að Leiftri Ltd. upplýsi um hvenær og hvernig skuld aðalstefnda hafi verið felld niður eins og fram hafi komið í bréfasamskiptum við aðalstefnda.

Mál þetta var höfðað í kjölfar þessara samskipta eða í ágúst 2012. Flutningur um frávísunarkröfu stefndu fór fram 4. október 2013 og var kröfu þeirra hafnað með úrskurði réttarins þann 9. október 2013.

Með dómi Hæstaréttar Íslands í máli nr. 479/2015 frá 2. júní 2016 var héraðsdómur ómerktur og málinu vísað heim í hérað til munnlegs málflutnings og dómsuppsögu að nýju þar sem ekki hafði verið tekin afstaða til málskostnaðarkröfu varastefndu, svo sem skylt hefði verið skv. h. lið 1. mgr. 114. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

II.

Málsástæður og lagarök stefnanda

Stefnandi vísar til þess að hinn 31. mars 2008 hafi aðalstefndi stofnað til skuldar sem var að fjárhæð 970.103.914 kr. Krafan hafi myndast við kaup aðalstefnda á Lyfjum og heilsu ehf. Óumdeilt sé einnig að aðalstefnda beri að standa skil á greiðslu skuldarinnar, á grundvelli almennra reglna samninga- og kröfuréttar. Deilt sé um hver sé réttur kröfuhafi að skuldinni, stefnandi eða Leiftri Ltd. Gjalddagi kröfunnar sé fyrir löngu kominn, án þess að stefnandi hafi fengið neinar greiðslur á grundvelli hennar.

Krafa stefnanda á hendur aðalstefnda byggi á dómi Héraðsdóms Reykjavíkur í málinu nr. E-121/2011, upp kveðnum 10. febrúar 2012. Samkvæmt dómnum sé stefnandi eigandi 970.103.914 kr. kröfu á hendur aðalstefnda en framsali kröfunnar frá Milestone ehf. til Leiftra Ltd. hafi verið rift með dóminum.

Með dómsorði héraðsdóms hafi verið mælt fyrir um aðilaskipti að kröfunni á hendur aðalstefnda þannig að stefnandi varð kröfuhafi í stað Leiftra Ltd. Þar sem dómurinn hafi bundið Leiftra Ltd., aðalstefnda og stefnanda hafi aðilaskiptin verið fullkomnuð með dóminum. Kröfuhafaskipti fari fram með bindandi yfirlýsingum, oftast af hálfu kröfuhafa, en í þessu tilviki með dómi sem bindi bæði kröfuhafa og skuldara.

Aðalstefndi hafi haldið því fram að krafan væri „ekki lengur til“ án þess þó að upplýsa með hvaða hætti krafan hafi verið greidd eða hún felld niður. Það hafi ekki verið fyrr en stefndu lögðu fram greinargerð sína í Héraðsdómi Reykjavíkur sem í ljós hafi komið hver örlög kröfunnar höfðu orðið.

Aðalstefndi hafi verið aðili að dómsmáli nr. E-121/2011 og þannig grandsamur um kröfuhafaskiptin. Hafi honum þannig verið kunnugt um að stefnandi teldi sig vera réttan kröfuhafa frá því í júlí 2010, er fyrsta kröfubréf vegna viðskiptanna hafi verið sent stefnda. Stefnandi byggir á því að allt frá því að aðalstefndi hafi vitað um höfðun dómsmálsins nr. E-121/2011 hafi félaginu verið óheimilt að líta á Leiftra Ltd. sem kröfuhafa sinn. 

Kveður stefnandi greiðslur, löggerninga og aðrar aðgerðir skuldara sem beinist að öðrum en kröfuhafa ekki lækka skuld þeirra við raunverulegan kröfuhafa. Eftir málshöfðun riftunarmálsins hafi allar aðgerðir aðalstefnda, þar sem hann hafi komið fram eins og skuldari kröfu gagnvart Leiftra Ltd., verið ólögmætar og markleysa. Slíkar aðgerðir leiði ekki til lækkunar á skuldinni gagnvart stefnanda enda hafi aðalstefndi vitað að Leiftri Ltd. væri ekki lengur réttur kröfuhafi. Frá og með málshöfðun hafi aðalstefndi verið grandsamur um betri rétt stefnanda.

Eftir höfðun dómsmálsins nr. E-121/2011 hafi Leiftra Ltd. sömuleiðis verið óheimilt að taka á móti greiðslum kröfunnar frá aðalstefnda eða að taka þátt í löggerningum eða öðrum aðgerðum sem hafi falið í sér niðurfellingu kröfunnar, að hluta eða í heild.

Gangi dómur ekki á hendur aðalstefnda byggir stefnandi kröfu sína á hendur varastefndu á því að ljóst megi vera að stefnandi hafi orðið fyrir tjóni sem felist í því að hann fái ekki fullnustu kröfunnar hjá skuldara. Upphæð tjónsins sé hin sama og upphæð kröfunnar og því sé gerð sama krafa á hendur varastefndu og aðalstefnda.

Stefnandi telur að allt frá 31. mars 2008 hafi allar athafnir varastefndu, Karls og Steingríms, miðað að því að valda stefnanda tjóni. Eigi það jafnt við um upphaflegu gerningana hinn 31. mars 2008 og aðrar ráðstafanir allt til dagsins í dag. Gerningarnir frá 31. mars 2008 hafi fært hluti í Lyfjum og Heilsu hf. út úr Milestone ehf. samstæðunni og til stefnda Aurláka ehf., sem var félag utan samstæðunnar en í eigu varastefndu Karls og Steingríms. Verðmætin hafi farið út úr Milestone ehf. til aðalstefnda án þess að nokkuð kæmi í staðinn til Milestone ehf. Tjón Milestone ehf. nemi eftirstöðvum á söluverði hlutanna í Lyfjum og Heilsu hf., 970.103.914 kr., en Milestone ehf. hafi átt kröfu á hendur Aurláka ehf. fyrir eftirstöðvunum. Varastefndu Karl og Steingrímur hafi verið aðaleigendur og stjórnarmenn þeirra félaga sem voru aðilar að gerningunum hinn 31. mars 2008 og allir stjórnunar­þræðir félaganna hafi verið í þeirra höndum. Þá hafi sakaukastefndi verið aðaleigandi Leiftra Ltd. þegar hann ritaði undir samkomulag um fjárhagslega endurskipulagningu Aurláka ehf., dags. 23. desember 2011, sem hafi falið í sér eftirgjöf kröfunnar á hendur Aurláka ehf.

Stefnandi hafi reynt að endurheimta þau verðmæti sem hafi glatast við þessa gerninga. Strax á árinu 2010 hafi stefnandi upplýst aðalstefnda, varastefndu Karl og Steingrím og félög í þeirra eigu um það að gerningarnir frá 31. mars 2008 væru riftanlegir og að stefnandi teldi sig réttan kröfuhafa að skuld Aurláka ehf.

Varastefndu Karl og Steingrímur séu ennþá eigendur og stjórnendur stefnda Aurláka ehf. Þá hafi þeir verið eigendur og stjórnendur Leiftra Ltd. til 19. desember 2011 þegar sakaukastefndi keypti allt hlutafé í félaginu. Hafi þeir haft alla þræði í hendi sér þegar löggerningarnir hafi farið fram 31. mars 2008. Það hafi þeir einnig haft ásamt meðstefnda Friðriki í lok árs 2011. Komi í ljós að ómögulegt sé að endurheimta kröfuna beri varastefndu sameiginlega skaðabótaábyrgð á tjóni stefnanda sem hljótist af því. Kröfurnar séu jafnháar peningakröfur á hendur öllum stefndu og eigi allar rætur að rekja til sama löggernings eins og fram hafi komið, þ.e. stofnunar kröfu á hendur aðalstefnda. Kröfur á hendur öllum séu reistar á þeirri kröfu sem hafi stofnast á hendur aðalstefnda 31. mars 2008 og afdrifum hennar. Sömu málsatvik séu að baki kröfunum, sami löggerningur og sama aðstaða.

Krafan á hendur varastefndu byggir á almennum reglum skaðabótaréttar, einkum sakarreglunni og 108. gr. laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, en báðir varastefndu Karl og Steingrímur hafi setið í stjórn Milestone ehf. þegar upphaflegu viðskiptin áttu sér stað hinn 31. mars 2008.

Sakaukastefndi hafi verið aðaleigandi Leiftra Ltd. þegar krafa félagsins á hendur aðalstefnda hafi verið felld niður þrátt fyrir að honum hafi verið fyllilega ljóst að félagið stæði í rekstri dómsmáls gegn stefnanda og beri því ábyrgð með vísan til almennu skaðabótareglunnar.

Þá byggir krafan á réttarreglum um ábyrgð skuggastjórnenda, þ.e. raunverulegra stjórnenda félaga eða samstæðu félaga, sem hafa alla þræði félaganna í hendi sér.

Stefnandi telur skilyrði fyrir skaðabótaábyrgð varastefndu, sem lúti að huglægri afstöðu, uppfyllt, en telja verði háttsemi þeirra fela í sér ásetning eða í það minnsta stórkostlegt gáleysi. Háttsemi þeirra sé ólögmæt enda hafi tilgangurinn með upphaflegu gerningunum, hinn 31. mars 2008, verið beinlínis sá að færa verðmæti til félaga í eigu Karls og Steingríms án þess að nokkur verðmæti kæmu í staðinn til stefnanda. Þá hafi tilgangurinn með gerningunum 19. og 23. desember 2011 verið að fella niður kröfu til þess að stefnandi gæti ekki innheimt hana. Orsakatengsl séu á milli tjóns Milestone ehf. og ólögmætra athafna varastefndu. Þá sé tjón stefnanda einnig sennileg afleiðing háttseminnar.

Stefnandi telur að gerningarnir frá 31. mars 2008, 19. desember 2011 og 23. desember 2011, hafi einir og sér eða fleiri saman, leitt til þess að stefnanda hafi í kjölfar þeirra reynst ómögulegt að endurheimta verðmætin, sem þá hafi runnið út úr Milestone ehf., og beri varastefndu ábyrgð á því. Löggerningarnir hafi allir verið gerðir til málamynda í þeim eina tilgangi að færa verðmæti úr Milestone ehf. samstæðunni. Sú háttsemi stjórnenda og hluthafa að nýta félög með þessum hætti í eigin þágu sé ólögmæt. Eigi það sérstaklega við í þessu tilviki þegar gjaldþrot Milestone ehf. hafi verið óumflýjanlegt og verðmætin því tekin undan sameiginlegri fullnustugerð kröfuhafa félagsins. 

Stefnandi telur ljóst að hinn 31. mars 2008 hafi varastefndu Karl og Steingrímur brotið gegn skyldum sínum sem stjórnendur og hluthafar Milestone ehf. Þeir hafi m.a. brotið gegn skyldum sínum sem fram koma í lögum um einkahlutafélög, einkum í IX., X. og XI. kafla laganna, en einnig hafi varastefndu Karl og Steingrímur brotið gegn óskráðum reglum félagaréttar og skaðabótaréttar.

Í aðal- og varasök er krafist dráttarvaxta frá 10. mars 2012, þ.e. mánuði eftir að dómur í málinu nr. E-121/2011 var kveðinn upp. Er krafan byggð á 3 mgr. 5. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu.

Stefnandi vísar til almennra reglna samningaréttar, m.a. um skuldbindingargildi samninga, og almennra reglna kröfuréttar, m.a. um efndir kröfuréttinda og kröfuhafaskipti. Einnig vísar stefnandi til laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, einkum IX. kafla um ákvarðanatöku félagsstjórnar og XII. kafla um arðsúthlutun, lánveitingar o.fl. Málskostnaðarkrafa stefnanda á sér stoð í 129. og 130. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Um varnarþing vísar stefnandi til 1. mgr. 32. gr. sömu laga.

III.

Málsástæður og lagarök aðalstefnda

Aðalstefndi byggir sýknukröfu sína í fyrsta lagi á því að „sú tiltekna ætlaða krafa“ sem stefnandi byggi málatilbúnað sinn á sé niður fallin. Sú krafa, sem hafi verið í eigu félagsins Leiftra Ltd., hafði hins vegar verið felld niður með samkomulagi Íslandsbanka hf., Leiftra Ltd., Aurláka ehf. og félagsins AMK ehf., þann 23. desember 2011.               

Aðalstefndi byggir á því að það sé meginregla að við aðilaskipti að kröfuréttindum geti framsalshafi aldrei eignast meiri rétt en framseljandi hafi átt við aðilaskiptin. Jafnvel þótt fallist yrði á þann málatilbúnað stefnanda að aðilaskipti hafi orðið að kröfunni þann 12. febrúar 2012, hafi efni kröfunnar þann dag ekki verið á þann veg sem lýst sé í stefnu. Hafi stefnandi þann dag ekki öðlast kröfu á hendur aðalstefnda sem nemi stefnufjárhæðinni, enda hafi ætlaður framseljandi, Leiftri Ltd., ekki átt þann rétt þann dag. Þegar af þeirri ástæðu verði að sýkna aðalstefnda af kröfu stefnanda.

Aðalstefndi byggir jafnframt á því að sýkna beri hann af kröfum stefnanda vegna aðildarskorts, sbr. 2. mgr. 16. gr. eml. Þannig hafi stefnandi, með vísan til þess sem hefur verið rakið, enga kröfu átt á hendur honum við höfðun málsins.

Verði ekki fallist á framangreint byggir aðalstefndi á því að í öllu falli verði að sýkna hann að svo stöddu af kröfum stefnanda, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála. Byggir sú málsástæða á því að aðilaskipti hafi ekki orðið að ætlaðri kröfu með dómi Héraðsdóms Reykjavíkur, dags. 12. febrúar 2012, eins og rakið hefur verið. Þannig sé stefnandi ekki orðin kröfuhafi þeirrar tilgreindu kröfu sem mál þetta er höfðað til greiðslu á. Dómsorð Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-121/2011 hafi kveðið á um að Leiftri Ltd. skilaði stefnanda umræddri kröfu. Séu stefnanda ýmis úrræði fær til að fullnusta þá skyldu á hendur Leiftra Ltd. 

Aðalstefndi mótmælir upphafstíma dráttarvaxta sem röngum. Um lagarök vísar aðalstefndi til umfjöllunar varastefnda Karls Emils.

IV.

Málsástæður og lagarök varastefnda Karls Emils

Verði fallist á málsástæður fyrir sýknukröfu byggir varastefndi hana í fyrsta lagi á því að sýkna beri hann af kröfum stefnanda þar sem grundvöllur málatilbúnaðar hans á hendur varastefnda sé brostinn. Vísar varastefndi til þess að krafa stefnanda á hendur varastefnda sé grundvölluð á því að hann hafi orðið fyrir tjóni, sem felist í því að fá ekki fullnustu kröfunnar hjá aðalstefnda.

Verði aðalstefndi sýknaður að svo stöddu á þeim grundvelli að aðilaskipti að ætlaðri kröfu hafi ekki farið fram og stefnandi sé þannig ekki orðinn kröfuhafi telur aðalstefndi að sýkna verði varastefnda, í það minnsta að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga um meðferð einkamála. Að mati varastefnda sé þá ljóst að ekkert liggi fyrir um hvort dómur muni ganga á hendur aðalstefnda, eða hvort mögulegt verði að endurheimta kröfuna. Þar með sé allur málatilbúnaður stefnanda á hendur varastefnda brostinn.

Verði ekki fallist á framangreint, byggir varastefndi sýknukröfu sína í þriðja lagi á því að skilyrði skaðabótaskyldu séu ekki uppfyllt í málinu. Varastefndi hafnar því að Milestone ehf. hafi verið ógjaldfært þann 31. mars 2008 og að tilteknar ráðstafanir þann dag hafi þar með verið riftanlegar enda leitt til tjóns stefnanda. Rekur hann ástæður þess í stefnu. Þá vísaði varastefndi í málflutningi sínum til matsgerðar sem lögð var fram af stefnanda sem hann telur styðja mál hans. Telur hann það skipta máli við mat á ætlaðri saknæmri háttsemi varastefnda.

Varastefndi rekur jafnframt og telur ljóst af umfjöllun sinni að skuldari hafi visst svigrúm til þess að ráða bót á fjárhagslegum erfiðleikum sínum. Telur hann að með vísan til orðalags 2. mgr., sbr. 1. mgr. 64. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti ofl. megi ráða að fjárhagsleg endurskipulagning, sem felist í því að skuldarinn taki fé að láni og/eða gangi á eignir sínar, falli þar undir.

Varastefndi telur ljóst að Milestone ehf. hafi augljóslega staðið við skuldbindingar sínar allt fram að hruni íslenska fjármálakerfisins í lok ársins 2008, m.a. með því að ganga á eignir sínar eða taka fé að láni. Ekki hafi verið fyrirséð að fjármögnunarþörf Milestone ehf. myndi aukast og ekki útlit fyrir annað en að félagið hefði trausta fjármögnun hjá aðalviðskiptabanka samstæðunnar, Glitni banka hf. Þar sem Milestone ehf. hafi getað endurfjármagnað sig og komið í veg fyrir að skuldir þess féllu í gjalddaga hafi félagið ekki verið ógreiðslufært fyrr en eftir fall bankakerfisins. Sé því mótmælt að það hafi verið orðið fyrirsjáanlegt að Milestone ehf. hafi ekki getað staðið í skilum við kröfuhafa sína þegar kröfur þeirra féllu í gjalddaga.

Varastefndi byggir á því að stefnandi hafi ekki orðið fyrir neinu tjóni, sem rekja megi til sölu á hlutabréfum í Lyfjum og heilsu hf. til aðalstefnda þann 31. mars 2008 eða eftirfarandi atburða. Byggir varastefndi á því að hin seldu hlutabréf hafi verið að fullu veðsett til tryggingar á skuldbindingum L&H eignarhaldsfélags ehf. við Íslandsbanka hf. Þær skuldbindingar hafi þegar í kjölfar sölunnar orðið hærri en sem nemi verðmæti Lyfja og heilsu hf. og eru ástæður þess ítarlega raktar í greinargerð.

Hvað varði ætlað tjón stefnanda vegna ráðstafana þann 31. mars 2008 sem að hans mati leiddu til þess að verðmæti hafi runnið út úr félaginu, án þess að endurgjald hafi komið í staðinn, benti varastefndi á að dómur héraðsdóms Reykjavíkur frá 12. febrúar 2012 hafi ekki verið bindandi fyrir hann. Jafnvel þó að um riftanlega gerninga hefði verið að ræða, breyti það því ekki að verðmæti hafi sannanlega komið í stað þeirra verðmæta sem runnið hafi úr félaginu. Þegar af þeirri ástæðu verði að sýkna varastefnda af skaðabótakröfu stefnanda enda ekkert tjón fyrir hendi. Varastefndi byggir jafnframt á því að önnur skilyrði skaðabótaskyldu séu ekki fyrir hendi.

Varastefndi byggir á því að þeir gerningar sem um ræðir hafi verið fyllilega lögmætir og framkvæmdir í eðlilegum viðskiptalegum tilgangi. Allar ákvarðanir hans hafi því verið teknar á viðskiptalegum forsendum en ekki með annarlega hagsmuni í huga. Til þess sé að líta að varastefndi hafi ekki getað upp á sitt eindæmi tekið ákvörðun innan stjórnar. Þá hafi varastefndi hvorki haft prókúruumboð fyrir félagið né umsjón með daglegum rekstri. Bendir varastefndi á að það sé framkvæmdastjóri L&H eignarhaldsfélags ehf. sem undirriti umræddan kaupsamning fyrir hönd félagsins en ekki varastefndi. Hafi ráðgjafar talið það þjóna hagsmunum Milestone ehf. best að selja Lyf og Heilsu og eyða áhættu Milestone ehf. gagnvart félaginu. Aðalstefndi  hafi viljað kaupa félagið á því virði sem KPMG ráðgjöf hafði verðmetið það. Hafi félagið því verið selt á eðlilegum markaðskjörum án þess að ráðast þyrfti í kostnaðar- og tímafrekt söluferli. Að sama skapi hafi það að mati varastefnda verið eðlileg viðskiptaleg ákvörðun að framselja kröfuna á hendur aðalstefnda og þjónað vel hagsmunum félagsins að greiða með þeim hætti.

Varastefndi telur að stefnandi hafi ekki orðið fyrir neinu tjóni við það eitt að krafa Leiftra Ltd. á hendur aðalstefnda hafi verið felld niður, enda hafi hann þegar fengið verðmæti sem svöruðu til virðis Lyfja og heilsu hf. í sínar hendur. Þá sé því mótmælt að varastefndi hafi hagnast á þessum viðskiptum enda órökstutt með öllu. Einnig mótmælir varastefndi upphafstíma dráttarvaxtakröfu sem röngum.

Stefndu vísa málatilbúnaði sínum til stuðnings m.a. til laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti o.fl., einkum XX. kafla laganna. Þá vísa stefndu til almennra reglna kröfu- og skaðabótaréttar. Vísað er til 16. og 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, sem og 80. gr. laganna. Um málskostnað vísa stefndu til 1. mgr. 130. gr. laganna. Krafa varastefnda um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun er reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum er gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni. Varastefndi er ekki virðisaukaskattskyldur og því ber honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnanda.

V.

Málsástæður og lagarök varastefnda Steingríms Wernerssonar

                Varastefndi byggir á því, verði það niðurstaða dómsins að sýkna beri aðalstefnda, alfarið eða að svo stöddu, að þá þegar séu allar forsendur brostnar fyrir málatilbúnaði stefnanda á hendur varastefnda Steingrími. Því beri að sýkna hann alfarið eða að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. 

Verði ekki fallist á framangreind rök varastefnda Steingríms, byggir hann sýknukröfu sína á því að skilyrði fyrir skaðabótaskyldu hans séu ekki uppfyllt í málinu. Varastefndi Steingrímur hafnar því jafnframt að hafa sýnt af sér saknæma háttsemi.

                Varastefndi tekur undir sjónarmið og rök aðalstefnda og varastefnda Karls að Milestone ehf., hafi verið orðið ógjaldfært í lagalegum skilningi þess orðs í kjölfar bankahrunsins í lok árs 2008. Varastefndi dragi sérstaklega fram það sem fram komi í greinargerð aðalstefndu og varastefnda Karls Emils um að framsal kröfunnar til stefnda Leiftra Ltd. geti augljóslega ekki talist gjafagerningur í skilningi 131. gr. laga nr. 21/1991 um gjaldþrotaskipti ofl., enda hafi verið um að ræða greiðslu á skuld annars vegar og hins vegar greiðslu upp í arð. Það sama gildi um að framsali kröfunnar verði ekki rift á grundvelli 141. gr. laga nr. 21/1991 þar sem skilyrði greinarinnar hafi ekki verið uppfyllt. Annars vegar hafi verið um að ræða greiðslu skuldar á sama tíma og aðrar gjaldfallnar skuldir hafi verið greiddar og hins vegar greiðslu upp í arð á grundvelli lögmætrar ákvörðunar aðalfundar. Þá hafi félagið verið gjaldfært á þessum tíma og útilokað að stefndi Steingrímur hafi verið grandsamur um meinta ógjaldfærni Milestone ehf. Leggur varastefndi áherslu á að vegna stöðu varastefnda innan Milestone ehf., hafi hann hvergi komið nálægt þeim fjármálagerningum sem mál þetta lúti að. Þá liggi ekkert fyrir, á þessu stigi máls, hvort stefnandi hafi orðið fyrir tjóni og þá hvert tjónið hafi verið. Vísar varastefndi í þessu sambandi til umfjöllunar í greinargerð aðalstefnda og varastefnda Karls Emils.

                Varastefndi byggir á því að önnur skilyrði skaðabótaskyldu varastefnda séu ekki fyrir hendi, þ.e. með því að hann hafi sýnt af sér saknæma háttsemi. Stefnandi beri sönnunarbyrði fyrir því að svo hafi verið. Varastefndi hafi hvergi komið nærri því að fella niður hina umdeildu kröfu og geti þegar af þeirri ástæðu ekki borið skaðabótaábyrgð á niðurfellingu hennar. Þá sé því mótmælt að varastefndi hafi hagnast á viðskiptum þessum. Staðhæfingar um það hafi verið settar fram án haldbærs rökstuðnings.

Varastefndi kveðst ekki hafa komið nærri hinum umdeildu fjármálagerningum f.h. Milestone ehf. eða haft milligöngu um að koma þeim á. Telur hann að þegar af þeirri ástæðu verði hann ekki gerður ábyrgur fyrir meintu tjóni stefnanda. Þá áréttar varastefndi að hann hafi verið í góðri trú um sterka fjárhagslega stöðu Milestone ehf., allt fram til þess tíma að íslensku bankarnir féllu, haustið 2008. Á því er byggt af hálfu stefnda að stefnanda hafi ekki tekist að færa fram lögfulla sönnun fyrir ógjaldfærni Milestone ehf., fram til þess tíma. 

Á því er byggt af hálfu varastefnda, að öll skilyrði, m.a. skv. XII. kafla laga nr. 138/1994, um einkahlutafélög, til greiðslu arðs til hluthafa í greint sinn hafi verið fyrir hendi. Varastefndi byggir á því að arðsúthlutun úr Milestone ehf. til hluthafa hafi verið lögmæt og eðlileg og ákvörðun þar að lútandi tekin á lögformlegan og réttan hátt. Sé því hafnað að varastefndi beri persónulega ábyrgð á meintu tjóni sem stefnandi hafi orðið fyrir vegna hinnar meintu ólögmætu arðsúthlutunar. Í þessu vísar varastefndi til 77. gr. laga nr. 138/1994 um einkahlutafélög.

Á því er byggt af hálfu varastefnda að skilyrði fyrir skaðabótaábyrgð hans séu ekki fyrir hendi eins og málið liggi fyrir og eigi það við um huglæga afstöðu hans, auk þess sem stefnandi hafi hvorki sýnt fram á né fært lögfulla sönnun fyrir þeim staðhæfingum sínum að orsakatengsl séu milli meintrar háttsemi varastefnda og/eða athafnaleysis hans sem og að meint tjón félagsins verði talið sennileg afleiðing háttseminnar.

Varastefndi mótmælir upphafstíma vaxtakröfu af bótakröfu stefnanda og gerir þá kröfu, verði hún tekin til greina að öllu leyti eða að hluta, að dæmdar bætur beri dráttarvexti frá dómsuppsögu sbr. lokamálslið 9. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu.

IV.

Málsástæður og lagarök sakaukastefnda Friðriks Arnars Bjarnasonar

Varastefndi byggir í fyrsta lagi á því að verði fallist á málsástæður aðalstefnda fyrir sýknu eða sýknu að svo stöddu, beri jafnframt að sýkna hann af kröfum stefnanda þar sem grundvöllur málatilbúnaðar hans á hendur sakaukastefnda sé brostinn. Eftir atvikum beri að sýkna hann að svo stöddu, sbr. 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála.

Varastefndi byggir sýknukröfu sína í öðru lagi á aðildarskorti, sbr. 2. mgr. 16. gr. laga nr. 91/1991. Hafi stefnandi orðið fyrir tjóni sem rekja megi til undirritunar samkomulags Íslandsbanka hf., aðalstefnda, Leiftra Ltd. og AMK ehf. þann 23. desember 2011, þá séu tjónvaldar og réttir aðilar máls þessa þeir aðilar sem staðið hafi að samkomulaginu. Varastefndi beri ekki persónulega ábyrgð á gjörðum Leiftra Ltd. sem sé sjálfstæður lögaðili og eigi því ekki aðild að máli þessu. Verði tjónið rakið til atburða fyrir desembermánuð árið 2011 eigi varastefndi enn síður aðild að málinu enda hafi hann hvergi komið nálægt þeim atburðum sem þá gerðust. 

Varastefndi byggir sýknukröfu sína einnig á því að ósannað sé að skilyrði skaðabótaskyldu séu uppfyllt. Þá hafi varastefndi engan þátt átt í þeim atburðum sem áttu sér stað fyrir desembermánuð árið 2011 og getur ekki borið skaðabótaábyrgð á þeim. Þar fyrir utan hafnar sakaukastefndi því að hafa sýnt af sér saknæma háttsemi með undirritun samkomulags 23. desember 2011 þar sem krafa Leiftra Ltd. á hendur aðalstefnda var felld niður. Varastefndi hafi ritaði undir samkomulagið fyrir hönd Leiftra Ltd. Sé efni þess saknæmt þá sé hin saknæma háttsemi félagsins en ekki hans.

Fyrir liggi að eina eign aðalstefnda hafi verið veðsett Íslandsbanka til tryggingar kröfu sem hafi verið hærri en verðmæti eignanna. Krafa Leiftra Ltd. hafi því verið verðlaus. Telur varastefndi það ekki geta talist saknæma háttsemi að fella niður verðlausa kröfu fáist endurgjald fyrir, líkt og raun hafi verið í þessu tilviki. Í því ljósi hafi beinlínis verið um eðlilega og skynsamlega ráðstöfun að ræða fyrir Leiftra Ltd.

Þá hafi varastefndi ekki vitað af því að stefnandi teldi sig réttan kröfuhafa kröfunnar og hafi ekki verið upplýstur um að krafa hefði verið gerð fyrir dómstólum um að Leiftra Ltd. væri skylt að afhenda stefnanda kröfuna. Þegar varastefndi keypti félagið þann 19. nóvember 2011 hafi samningaviðræður við Íslandsbanka þegar verið langt á veg komnar og varastefndi talið sig fyrst og fremst vera að kaupa félag sem myndi verða hluthafi í aðalstefnda. Varastefndi hafi því ekki aðhafst í slæmri trú og ekki vitað að undirritun samkomulagsins gæti haft áhrif á hagsmuni annarra en aðila þess. Sé því mótmælt að varastefndi hafi hagnast á þessum viðskiptum eða að það hafi á nokkurn hátt þjónað hagsmunum hans að svipta stefnanda kröfum. Skilyrði sakarreglunnar séu því ekki uppfyllt og verði að sýkna sakaukastefnda af öllum kröfum í málinu. Varastefndi byggir sýknukröfu að auki á því að stefnandi hafi ekki orðið fyrir neinu tjóni sem rekja megi til háttsemi hans.

Verði talið að meint tjón stefnanda megi rekja til atvika sem gerðust fyrir desembermánuð árið 2011 beri sakaukastefndi bersýnilega ekki skaðabótaábyrgð á því. Verði talið sannað að hann hafi valdið stefnanda tjóni krefst hann lækkunar enda geti tjónið aldrei numið fjárhæð stefnukröfu. Lækkunarkrafa sakaukastefnda byggir á því að stefnandi hefði í öllu falli aldrei getað innheimt nema lítinn hluta kröfunnar og tjón stefnanda jafngildi eingöngu þeim hluta kröfunnar sem hann hefði fengið greiddan ef ekki hefði verið fyrir meinta saknæma háttsemi sakaukastefnda. Dráttarvaxtakröfu stefnanda er mótmælt enda sé hún órökstudd með öllu og upphafsdagur dráttarvaxta rangur.

Um málskostnað vísar sakaukastefndi til 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála. Krafa varastefnda um virðisaukaskatt af málflutningsþóknun sé reist á lögum nr. 50/1988, þar sem lögmönnum sé gert að innheimta virðisaukaskatt af þjónustu sinni. Varastefndi er ekki virðisaukaskattskyldur og því beri honum nauðsyn til að fá dóm fyrir skatti þessum úr hendi stefnanda.

IV.

Niðurstaða

                Þann 31. mars 2008 keypti aðalstefndi Aurláki efh. Lyf og heilsu hf. af Racon Holdings II AB og L&H eignarhaldsfélagi ehf. Kaupverðið var eins og áður er lýst í kaupsamningi við síðargreinda félagið 3.441.622.800 kr. en greiðsla fyrir félagið fólst í yfirtöku skulda L&H eignarhaldsfélags ehf. við Glitni banka hf. að fjárhæð 2.545.542.592 kr. og með stofnun kröfu L&H eignarhaldsfélags ehf. á aðalstefnda í formi viðskiptaskuldar að fjárhæð 896.457.408 kr. auk greiðslu aðalstefnda á lánum við bankann að fjárhæð 73.646.506 kr. Varð þannig til fjárkrafa félagsins á hendur aðalstefnda samtals að fjárhæð 970.103.914 kr.

Sama dag og þessi viðskipti áttu sér stað voru undirritaðir tveir aðrir gerningar þar sem umrædd krafa á hendur aðalstefnda var framseld fyrst frá L&H. ehf. til Milestone ehf. og þaðan til Leiftra Ltd., sem greiddi með skuldajöfnun við Milestone ehf. að fjárhæð 462.977.430 kr. en afgangurinn var færður til skuldar við félagið. Til frádráttar þeirri skuld kom arðgreiðsla Milestone ehf. til félagsins fyrir árið 2007, samtals 220.836.000 kr. Eftirstandandi skuld Leiftra Ltd. við Milestone ehf. var þannig 286.290.484 kr. og var hún færð á viðskiptareikning.

                Milestone ehf. og Leiftri Ltd. voru á þessum tíma í eigu varastefndu Karls Emils og Steingríms Wernerssona. Félögin Racon Holdings II AB og L&H eignarhaldsfélög voru dótturfélög Milestone ehf. og í 100% eigu þess. Aðalstefndi var og er enn í eigu varstefndu Karls Emils og Steingríms en félagið stendur utan svokallaðrar Milestone ehf. samsteypu. Þann  19. desember 2011 var Leiftri Ltd. selt varastefnda Friðriki Arnari.

                Milestone ehf. var tekið til gjaldþrotaskipta eins og áður segir með úrskurði Héraðsdóms Reykjavíkur 18. september 2009 en frestdagur var 22. júní 2009.

Með stefnubirtingum dagana 9.-19. nóvember 2010 höfðaði stefnandi mál á hendur aðalstefnda og varastefndu Karli Emil og Steingrími og Leiftra Ltd. Málið  sem var nr. E-121/2011 var þingfest í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 13. janúar 2011.

Í málinu var á því byggt af hálfu stefnanda að með framsali Milestone ehf. á kröfu félagsins á hendur Aurláka ehf. til Leiftra Ltd. hafi orðið til riftanlegur gerningur, en stefnandi hafi ekki getað krafið félagið um greiðslu kröfunnar, þar sem Leiftri Ltd. hafi verið orðinn eigandi hennar. Með úrskurði dómsins þann 7. febrúar 2012 var kröfum stefnanda á hendur aðalstefnda og varastefndu Karli Emil og Steingrími vísað frá dómi þar sem talið var, með vísan til 1. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála, að stefnandi ætti ekki kröfu á hendur þeim.

Með dómi í málinu frá 10. febrúar 2012 var fallist á riftunarkröfur stefnanda með vísan til 1. mgr. 96. gr. laga nr. 91/1991 en málið var dæmt sem útivistarmál þar sem þingsókn Leiftra Ltd. féll niður frá 20. október 2011. Dómsorð var svohljóðandi:

Rift er gjöf Milestone ehf. til stefnda Leiftra Ltd., dags. 31. mars 2008, sem fólst í afhendingu kröfu á hendur stefnda Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 kr.

Rift er greiðslu Milestone ehf. til stefnda Leiftra Ltd., dags. 31. mars 2008, að fjárhæð 462.977.430 kr.

Rift er greiðslu Milestone ehf. til stefnda Leiftra Ltd, dags. 31. desember 2008, að fjárhæð 220.836.000 kr.

Stefndi Leiftri Ltd. skili stefnanda kröfu á hendur stefnda Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 kr. gegn því að stefnandi felli niður skuld á viðskiptareikningi stefnda Leiftra Ltd. að fjárhæð 286.290.484 kr.

Stefndi Leiftri Ltd. greiði stefnanda þb. Milestone ehf. 700.000 kr. í málskostnað.“

                Í kafla um helstu málsástæður og lagarök stefnanda sem vísað er til í dóminum segir: „Stefnandi krefst þess, með stoð í 144. gr. gþl., að stefndi Leiftri Ltd. skili stefnanda aftur kröfunni á hendur stefnanda Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 krónur. Verði stefnda Leiftra Ltd. gert að skila stefnanda kröfunni muni stefnandi ekki gera neina fjárkröfu í kjölfar hinna riftanlegu ráðstafana. Þá muni stefnandi einnig fella niður eftirstöðvar skuldar stefnda Leiftra Ltd. vegna kröfunnar að fjárhæð 286.290.484 krónur.“

Í forsendum dómsins segir m.a.: „Fallist er á að rifta beri framsali kröfu Milestone ehf. á hendur Aurláka ehf. að fjárhæð 970.103.914 kr. til stefnda Leiftra Ltd. með vísan til 131. gr. laga nr. 21/1991 þar sem stefndi hefur ekki gefið viðhlítandi skýringar á kröfunni. Er því fallist á að hún sé gjafagerningur í skilningi 131. gr. laganna.“ Greiðslum að baki þeirri ráðstöfun, 220.836.000 kr. og 462.977.430 kr., var jafnframt rift og stefnanda gert að fella niður skuld á viðskiptareikningi stefnda Leiftra Ltd. að fjárhæð 286.290.484 kr. 

Samkvæmt ofangreindu dómsorði var þannig afdráttarlaust kveðið á um að kröfunni skyldi skilað til stefnanda gegn niðurfellingu skuldar Leiftra Ltd. á viðskiptareikningi hans hjá stefnanda. Þá voru með riftuninni ónýttar ofangreindar ráðstafanir með afturvirkum hætti en þær fólust í fyrrgreindum gerningum, annars vegar greiðslu með skuldajöfnuði og hins vegar arðgreiðslu.

Eins og rakið er í málavaxtalýsingu seldu varastefndu Karl Emil og Steingrímur varastefnda Friðriki Arnari allt hlutafé sitt í Leiftra Ltd. þann 19. desember 2011.  Þann 23. desember 2011 gerðist Leiftri Ltd. aðili að samkomulagi um fjárhagslega endurskipulagningu aðalstefnda og felldi niður 970.103.914 kr. kröfu félagsins á hendur aðalstefnda.

Fram kom í skýrslu varastefnda Karls Emils fyrir dómi að Leiftri Ltd. hefði verið selt til þess að „gera það formlegra að krafan yrði felld niður“. Nánast ekkert endurgjald hafi komið í staðinn fyrir félagið. Þá mundi hann ekki hvort Íslandsbanka og Friðriki Arnari hefði verið kunnugt um málaferli vegna riftunar. Að mati dómsins hefur það enga þýðingu að Leiftri Ltd. hafi með áðurgreindu samkomulagi við Íslandsbanka hf. fellt niður kröfuna á hendur aðalstefnda áður en dómur í máli nr. E-121/2011 var kveðinn upp. Ber allt að sama brunni hvað aðrar eftirfarandi aðgerðir varðar. Þær aðgerðir breyta engu um kröfu stefnanda sem hann átti með réttu þrátt fyrir hið riftanlega framsal. Verður því ekki fallist á það með aðalstefnda að niðurfelling kröfunnar eigi að leiða til sýknu.

Aðalstefndi byggir einnig á því að stefnandi geti ekki beint kröfu að honum fyrr en reynt hafi á fullnustu ofngreindrar kröfu, eftir atvikum með atbeina sýslumanns. Beri því að sýkna hann að svo stöddu með vísan til 2. mgr. 26. gr. laga nr. 91/1991. Stefnandi reisir kröfu sína á hinn bóginn á almennum reglum samninga- og kröfuréttar um efndir á fjárskuldbindingum. Heldur stefnandi því fram að þar sem um almenna kröfu hafi verið að ræða hafi í reynd verið óþarft að fullnusta hana með öðrum hætti en gert var, þ.e. með formlegri kröfu um efndir. Dómurinn hafi nægt í þessu sambandi sem fullgild skilríki og hafi stefnanda því verið rétt að beina fjárkröfu að aðalstefnda.

Óumdeilt er að Milestone ehf. átti kröfu á hendur aðalstefnda að fjárhæð 970.103.914 kr. áður en hún var framseld Leiftra Ltd. Með dómi í ofangreindu máli fóru fram aðilaskipti að kröfunni. Þá var greiðslu með skuldajöfnuði að fjárhæð 462.977.430 kr. rift og sömuleiðis arðgreiðslu að fjárhæð 220.836.000 kr. Enn fremur var stefnanda gert að fella niður skuld á viðskiptareikningi Leiftra Ltd. að fjárhæð 286.290.484 kr. en fyrir liggur að félaginu var tilkynnt um það í kjölfar dómsins. Jafnframt liggur fyrir málflutningsyfirlýsing lögmanns stefnanda við aðalmeðferð málsins um niðurfellingu kröfunnar.

 Þar sem stefnandi hefur sýnt nægilega fram á að hann sé réttur aðili að kröfunni er honum heimilt að beina henni að skuldara kröfunnar, þ.e.  aðalstefnda. Var ekki nauðsyn á því, eins og hér háttar til, að grípa til frekari aðgerða en gert var af hálfu stefnanda til að hann öðlaðist full yfirráð hennar.

Af hálfu allra stefndu allra er því haldið fram að niðurstaða dóma Hæstaréttar í málum 578/2015 og 579/2015, frá 28. apríl 2016, svo og í máli 574/2015, frá 4. maí 2016, um að ósannað væri að Milestone ehf. hafi orðið ógjaldfært fyrr en 7. október 2008 er Fjármálaeftirlitið tók yfir vald hluthafafundar í Glitni banka hf. og skilanefnd var skipuð, leiði til þess að verulegur vafi leiki á því að stefnandi eigi tilkall til hinnar umdeildu kröfu. Líkur séu á því að fyrrnefndur dómur Héraðsdóms Reykjavíkur nr. 121/2011 í útivistarmáli stefnanda gegn Leiftra Ltd. hafi verið efnislega rangur. Af því tilefni hafi dómfelldi með beiðni til endurupptökunefndar dagsettri 28. júlí sl., óskað endurupptöku á dóminum og vísi í því sambandi til 167. gr. laga nr. 91/1991.

Dómurinn telur að líta verði til þess að dómfelldi leitaði ekki eftir endurupptöku dómsins eftir uppkvaðningu hans árið 2011 þrátt fyrir að honum hafi verið ljós réttaráhrif hans. Það gerði hann hins vegar nýverið með fyrrgreindum röksemdum. Dómurinn hafnaði beiðni aðalstefnda um frestun aðalmeðferðar þar til endanleg niðurstaða lægi fyrir í tengslum við málið en af hálfu stefnanda var frestun málsins af þessum sökum andmælt. Við svo búið og með vísan til þeirrar niðurstöðu að stefnandi fari réttilega með kröfuna á hendur aðalstefnda verður fallist á fjárkröfu á hendur honum en um kröfufjárhæð er ekki tölulegur ágreiningur. Að þessu virtu eru ekki efni til þess að fjalla frekar um kröfur á hendur varastefndu.

Stefnandi gerir kröfu um dráttarvexti samkvæmt 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001 um vexti og verðtryggingu frá 10. mars 2012 til greiðsludags. Upphafstími umkrafinna dráttarvaxta er þannig mánuði eftir dómsuppsögu í máli nr. E-121/2011. Fyrir liggur að með bréfi stefnanda, dagsettu 11. apríl 2012, var aðalstefndi krafinn um greiðslu kröfunnar. Rétt þykir að upphafstími dráttarvaxta verði mánuði síðar. Verður því fallist á dráttarvaxtakröfu stefnanda eins og í dómsorði greinir.

Með hliðsjón af niðurstöðu málsins ber aðalstefnda að greiða stefnanda málskostnað, sbr. 1. mgr. 130. gr. laga nr. 91/1991 um meðferð einkamála sem þykir hæfilegur 1.200.000 kr. og er þá tekið tilliti til þóknunar vegna flutnings um frávísunarkröfu svo og reksturs málsins fyrir dómi eftir að málinu var vísað í hérað að nýju.

Rétt þykir að málskostnaður á milli stefnanda og varastefndu falli niður.

Sigríður Hjaltested héraðsdómari kveður upp þennan dóm.

D Ó M S O R Ð:

Aðalstefndi, Aurláki ehf., greiði stefnanda, þrotabúi Milestone ehf., 970.103.914 krónur auk dráttarvaxta skv. 1. mgr. 6. gr. laga nr. 38/2001, um vexti og verðtryggingu, frá 11. maí 2012 til greiðsludags.

Aðalstefndi greiði stefnanda 1.200.000 krónur í málskostnað.

Málskostnaður á milli stefnanda og varastefndu fellur niður.